مدرسه میثاق
موسسه کوثر
فقر دانشگاه‌‌های کشور در بخش تامین اعتبار برای پژوهش/ اساتید و دانشجویان از عدم حمایت مسئولان گله‌مندند
  • 1396/09/25 11:17
  • 94916
گزارش آناج از پیچم و خم پژوهش در ایران؛

فقر دانشگاه‌‌های کشور در بخش تامین اعتبار برای پژوهش/ اساتید و دانشجویان از عدم حمایت مسئولان گله‌مندند

در طول سال‌‌های اخیر با آمارهای اشتباه خود را فریب داده‌‌ایم تا ایران را در حوزه پژوهشی برتر قلمداد نماییم و از تخصیص اعتبار برای این امر جهت جبران عقب‌‌ماندگی شانه خالی کنیم.

گروه اجتماعی آناج: روزگاری که ما در آن به سر می‌‌بریم به عصر انفجار اطلاعات شهرت یافته است، تحولات روز افزون زندگی بشر در قرن بیستم نشان از گسترش و اهمیت علم و تحقیق دارد. در نیمه دوم این قرن نیز کشورهای صنعتی و در حال توسعه با آگاهی از نقش پژوهش در خلق فناوری و شتابدهی برای توسعه، عمده توجه خود را معطوف تقویت و ارتقای بخش تحقیق نموده‌‌اند.

دنبال پیشرفت‌‌های عظیمی که در تمامی عرصه‌‌ها به وجود آمده، روش‌‌های تحقیق و پژوهش نیز متحول و متکامل شده‌‌اند. حتی می‌‌توان گفت روزگار فعلی، عصر ظهور روش‌‌های نوین در عرصه تحقیق و پژوهش است.

یکی از اساسی‌ترین نیازها برای نیل به پیشرفت و توسعه همه جانبه یک جامعه قدرت و استقلال هر کشوری است که بر پژوهش و تولید علم استوار می‌‌باشد. برای انجام تحقیق و پژوهش در عصر انفجار اطلاعات به روش‌‌ها، ابزار و امکانات نوینی نیازمندیم. باید اعتراف کرد که یکی از عوامل پیشرفت کشورهای پیشرفته دنیا، بازنگری جدی در پیدایش و کاربرد ابزار و روش‌‌های تحقیقاتی است.

25 آذر روز پژوهش نامگذاری شده که این روز از 25 آذر آغاز وتا 29 این ماه با نام «بدون پژوهش ومطاله تصمیم گیری نکنیم» ادامه دارد پس از پیروزی انقلاب اسلامی، به منظور گسترش فرهنگ پژوهش در جامعه، روز 25 آذر از سوی «شورای فرهنگ عمومی کشور» به نام روز پژوهش نام‌گذاری شد. وزارت علوم تحقیقات و فناوری نیز از سال 1379 چهارمین هفته آذر ماه را به نام هفته پژوهش نام‌گذاری کرد و از سال 1384 این نام به «هفته پژوهش و فناوری» تغییر یافت.

به معنای عام، بررسی یا کاوشی سخت کوشانه و به معنای خاص، تحقیق و تجربه‌ای جامع با هدف‌ کشف واقعیت‌های نو و تفسیر درست این واقعیت‌ها، تجدید نظر در نتیجه‌گیری‌ها، نظریه‌ها و قوانین پذیرفته شده در پرتو واقعیت‌های کشف شده و به کارگیری عملی نتیجه‌گیری‌ها، نظریه‌ها و قوانین جدید است. در معنایی دیگر، پژوهش فرایند رسیدن به راه حل‌های قابل اطمینان از طریق گردآوری، تحلیل و تفسیر داده‌ها به گونه‌ای برنامه‌ریزی شده و نظام منداست.

محمد حیدرپور استاد دانشگاه در گفت‌‌وگو با خبرنگار گروه اجتماعی آناج درخصوص ارزش واعتبار پژوهش در دانشگاه‌‌ها اظهار داشت: اگر بخواهیم دانشگاه‌‌های ایران را با کشورهای توسعه یافته مقایسه کنیم به سطح عقب ماندگی خود پی خواهیم برد، یکی از عوامل پیشرفت این جوامع ارزش و اهمیت دادن به پژوهش است ولی متاسفانه در کشور ما بودجه‌‌ای برای امر پژوهش اختصاص نمی‌‌دهند.

وی ادامه داد: در علوم نظامی بودجه برای دانشگاه‌‌هایی که مختص این امر می‌‌باشند اختصاص یافته و شاهدیم که در آن زمینه پیشرفت‌‌های خوبی کرده‌ایم؛ همچنین در زمینه نانو چون توجه به خصوصی شده پیشرفت خوب و چشمگیری انجام شده ولی در بسیاری از زمینه‌‌ها به ویژه در علوم اجتماعی، علوم اقتصاد یا جنبه‌‌های دیگر علوم ما، چون بودجه‌‌‌‌‌ای اختصاص داده نمی‌‌شود پیشرفتی نمی‌‌بینیم.

این استاد دانشگاه پاداش‌‌های مادی را یکی از پارامترها و شاخص‌های افزایش پژوهش در دانشگاه‌‌ها دانست و عنوان کرد: ما چیزی تحت عنوان پاداش یا تشویق در دانشگاه‌‌ها نمی‌‌بینیم، اصلا نمی‌‌توانیم خودمان را با کشورهای پیشرفته مانند کره جنوبی که این گونه پیشرفت داشته‌‌اند مقایسه کنیم.

وی مهمترین مشکل در این زمینه را نبود بودجه عنوان و اذعان داشت: همه می‌‌خواهند اساتید فقط بیایند درس بدهند و بروند؛ واقعا اگر حمایت مادی صورت بگیرد مسلما استاد و دانشجوها وقت صرف می‌‌کنند ولی ما در پرداخت حقوق اساتید عاجز مانده‌‌ایم؛ نهادهای علمی که وابسته به علوم نظامی نیستند تقویت نمی‌‌شوند و انگیزه‌‌ها سلب می‌‌شود.

حیدرپور با تاکید بر اینکه باید اساتید، نخبگان علمی علوم اجتماعی و اقتصادی به عنوان مشاوران دولت عمل کنند تا این دولت و دولت‌‌هایی که در آینده می‌‌آیند به این امر بیشتر توجه نمایند، متذکر شد: متاسفانه می‌‌بینیم که این نخبگان و اساتید جایگاهی در دولت‌‌ها ندارند، در مواقعی شعار مشارکت نخبگان در تصمیم گیری‌‌ها را سر می‌‌دهند ولی بعد از آن که سوار قدرت می‌‌شوند دیگر توجهی نمی‌‌کنند.

وی در پایان اظهار کرد: باید یک سیاست گذاری کلان در امر پژوهش و تحقیق انجام شود تا دیگر درجا نزنیم، باید سیاست‌‌گذاران کلان ما به این امر توجه ویژه داشته باشند.

طبق گفته سرپرست پایگاه استنادی علوم جهان اسلام، جمهوری اسلامی ایران از نظر کمیت تولید علم در سال 2016 میلادی تا این تاریخ رتبه 17 دنیا را دارد که این رتبه برای اولین بار در طول 6 سال گذشته بوده است. همچنین در سال 2015 میلادی ایران رتبه 19 را داشت و بدین ترتیب درسال 2016 میلادی نسبت به سال قبل 2 رتبه ارتقا داشته است.

آما هایی که در کشورمان ارائه می‌‌دهند، نشان از آن دارد از نظر علمی ایران از وضعیت خوبی در بین کشور منطقه برخوردار است و رتبه خوبی دارد ولی این آمارها قابل اطمینان نیست و به راحتی دست کاری می‌‌شوند. با کمی مطالعه و تحقیق در منابع خارجی متوجه این آمارهای اشتباه شده و جایگاه و رتبه واقعی ایران در بین کشورهای دنیا را خواهیم فهمید.

«شاخص جهانی نوآوری» (GlobalInnovation Index ) ــ که به اختصار GII (جی‌دبل‌آی) نامیده می‌شود ــ نظام رتبه‌بندی سالیانه‌ای است که از سال 2007 میلادی کشورهای جهان را بر اساس شاخصهای مرتبط با«نوآوری» رتبه‌بندی می‌کند. (پایگاه «شاخص جهانی نوآوری» را {اینجا} ببینید) این نظام امتیازبندی کار خود را در سال 2007 با همکاری مؤسسه کسب و کار جهانی (INSEAD) و مجله انگلیسی World Business آغاز کرد؛ ولی در سالهای اخیر تهیه این گزارش را دانشگاه کورنل، سازمان جهانی مالکیت فکری و مؤسسه کسب و کار جهانی با همکاری چندین مؤسسه دیگر بر عهده دارند  اگرچه این رتبه‌بندی از سال 2007 آغاز شد، ولی اولین گزارش رسمی درباره جمهوری اسلامی ایران در سال 2011 انتشار یافت. در این سال امتیاز کشورمان 28.4 از 100 بود که رتبه 95 را در میان 125 کشور بررسی شده کسب کرد. در سال 2012 جمهوری اسلامی ایران با کسب امتیاز 27.3 از 100، حائز رتبه 104 در میان 141 کشور شد و در سال 2013 با امتیاز کل 27.3 در میان 142 کشور، رتبه 113 جهانی را کسب کرد. در سال 2014 میلادی 143 کشور مورد بررسی قرار گرفتند که در این میان کشورمان با افت محسوس و تنها 26.1 امتیاز رتبه 120 جهانی را از آن خود کرد. در سال 2015 امتیاز کشورمان به 28.4 از 100 ارتقاء یافت و رتبه ایران به 106 از 141 کشور مورد بررسی رسید. در سال 2016 تعداد کشورهای مورد بررسی ــ که در چند سال از مرز 140 کشور گذشته بود ــ ناگهان به 128 کشور کاهش یافت؛ جمهوری اسلامی ایران در این سال  توانست امتیاز 30.5 را کسب کند و با توجه به رشد امتیاز و کاهشی که در تعداد کشورها رخ داده بود به رتبه 78 از 128 کشور دست یافت.

هم اکنون در رتبه بندیGII سال 2017  ایران در بین 127کشور جهان در رتبه 75جهان با رنکینگ 32/1 قرار دارد ، در این رده بندی ایران در بین کشور هایی همچون تونس ،فلیپین ، مراکش و پرو قرار دارد .کشورهای همسایه، همتراز یا رقیب» یا «کشورهای گمنامی» که بعضاً با فاصله‌های معنادار، در رتبه‌های بالاتر از ایران قرار دارند عبارتند از: مالزی، امارات متحده عربی، ترکیه، شیلی، کاستاریکا، عربستان سعودی، قطر، مونته‌نگرو، بحرین، ویتنام، ارمنستان، مکزیک، اروگوئه، کلمبیا، گرجستان، هند، کویت،پاناما، برزیل، لبنان، پرو، مراکش، عمان، فیلیپین، قزاقستان،جمهوری دومینیکن، و تونس.

در کشورهای توسعه نیافته، ضعف در مدیریت سازمان‌‌ها و نهادهای دولتی و مدیریت مراکز علمی و تحقیقاتی و نیز ناتوانی در جذب افراد متخصص که در خارج از کشور پرورش یافته‌‌اند، از مهم‌‌ترین عوامل ضعف قوای پژوهشی کشور است. نبود مدیریت قوی و توان مند در نهادهایی که عهده دار پژوهش هستند، مهم ترین مانع پیشرفت و توسعه در کشورهای جهان سوم از نظر علمی و تحقیقاتی به شمار می‌‌آید.

با دست یابی به مدیریت علمی که بر نظامی منطقی و اصولی استوار است، مشکلات را می توان کاهش داد. مدیریت علمی بدان معنا نیست که ما بهترین دانشمندان را به سطح مدیریت در بخش های اساسی منتقل کنیم. برای مدیریت علمی در یک مرکز پژوهشی، نیازمند فرد یا افرادی هستیم که افزون بر داشتن بینش قوی از وضعیت کشور، درک درستی از پژوهش و تحقیقات در حال اجرا در جهان کنونی داشته باشند.

گزارش از: هادی سعادتی

کلید واژه ها:
تبلیغ داخلی آناج
مشاهده مطلب
نظر شما
  • 0
  • 0
  • 0
  •  
  • آناج نظراتی را که حاوی توهین است منتشر نمی‌کند.
  • لطفآ از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگیلیش) خودداری نمائید.
  • توصیه می‌شود به جای ارسال نظرات مشابه با نظرات منتشرشده، از مثبت و منفی استفاده فرمائید.
  • با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابهی دارند، انتشار نمی‌یابند.
  •