تبریز 2018 سکوی پرتاب صنایع دستی و هنر آذربایجان/ مسئولان فرصت‌‌سازی می‌‌کنند یا فرصت‌‌سوزی؟
  • 1396/07/19 12:04
  • 92338
گزارش آناج از صنایع دستی آذربایجان‌‌شرقی؛

تبریز 2018 سکوی پرتاب صنایع دستی و هنر آذربایجان/ مسئولان فرصت‌‌سازی می‌‌کنند یا فرصت‌‌سوزی؟

هنر و صنایع دستی آذربایجان در انتظار لطف مسئولین است، رویداد تبریز 2018 بهترین فرصت فرهنگی و اقتصادی برای صنایع آذربایجان می‌‌باشد.

گروه اجتماعی آناج: هنرها و صنایع دستی از نمادهای فرهنگی یک جامعه و نمودی از آداب و رسوم، فرهنگ، طبیعت و اقلیم مردم آن منطقه می‌‌‌باشند. افسانه‌‌ها، مذهب و رنگ‌‌های موجود در طبیعت هر منطقه از عوامل تاثیرگذار در طرح، شکل و رنگ آمیزی صنایع دستی آن منطقه است.

رنگ و طرح موجود در فرش، گلیم بافی، گبه و در کل فرشینه‌‌هایی که در بیشتر مناطق ایران تهیه و بافته می‌‌شود دلیلی محکمی بر این ادعاست. صنایع دستی نماد فرهنگ ایرانی است و می‌‌تواند بهترین سوغات و ره آورد برای گردشگران باشد؛ صنایع دستی برای ما می‌‌تواند فرصت‌‌های شغلی زیادی ایجاد کند و یک ظرفیت بی‌‌پایان است که دارای جنبه‌‌های فرهنگی و اقتصادی می‌‌باشد.

آوردگاه تبریز 2018 می‌‌تواند به سکویی برای صنایع دستی آذربایجان تبدیل شود، اما این امر نیازمند سرمایه‌‌گذاری فکری و اقتصادی در این زمینه است. آذربایجان به دلیل اقلیم کوهستانی و طبیعت زیبا و قدمت تاریخی فراوان از نظر ارزش گذاری صنایع دستی بسیار غنی می‌‌باشد و تنوع صنایع دستی در این خطه زیبا بسیار است؛ حال صنایع دستی استان توجه مسئولین را می‌‌طلبد که در این فرصت کم باقی مانده تا تبریز 2018 تمهیداتی در این خصوص بنمایند و به فرصت سوزی نپردازند.

قالی بافی

به استناد منابع بسیار در قرن سوم هجری آذربایجان از بزرگ‌ترین مراکز بافت‌قالی و زیلو بود. در دوره سلجوقیان و ایلخانیان هنر قالی‌بافی در آذربایجان رواج کامل داشت و بر مبنای مینیاتورهای نسخ خطی “خمسه نظامی” اثر “قاسم علی” و برخی آثار دیگر که بیشتر نقوش قالی و طرز بافت آن را نمایش می‌دهند، آشکار می‌شود که قالی‌بافی در دوره تیموریان و سپس در دوره صفویه سیر تکامل خود را طی کرد و نقوش جدیدی چون سجاده‌ای، گل و بوته، ترنج و لچک، حیوانات، خصوصا نقش “گل‌شاه عباسی” متداول گردید و تنوع رنگ‌ها و استفاده از ابریشم، ظرافت و زیبایی و کیفیت قالی‌ها را تا حد قالی پرده نما، بالا برد. نمونه‌های چنین فرش‌هایی در حال حاضر در بسیاری از موزه‌های دنیا در معرض نمایش قرار دارد.

از دیگر انواع قالی در آذربایجان فرش هریس می‌‌باشد که به دلیل بافت، رنگ و طرح خاصش مورد توجه است و از نظر زیبایی شناسی و نقوش مورد توجه است و فرش‌های ابریشمی و پشمی و خوش آب و رنگ آن از قدیم مطلوب بازارهای داخل و خارج بوده است. فرش‌های هریس با وجود آن که همگی دریک سبک بافته می‌شود ولی کمتر مشابه یکدیگر هستند.

قالی بافان هریس در گذشته از به کاربردن نقشه، پرهیز می‌کردند و اغلب فرش‌های خود را به کمک حافظه می‌بافتند. بافندگان محلی پیش از این پشم‌های مورد مصرف خود را از گوسفندان ایل شاهسون تامین می‌کردند.

اسامی نقشه‌هایی که از قدیم در هریس بافته می‌شد، راحله، افشان، حیات، تاجری، صمدخانی، پیشیکلی، چلینگری، علی اصلان، سیل آپادان یا صبوری، قره قاش، خاتون نقشه، ماری، اشرف، کف ساده، اسماعیل بگ، یدی گل، حافضعلی و دستمال نقشه هستند.

گلیم بافی

بافت گلیم در آذربایجان‌شرقی همانند دیگر نقاط ایران به صدها سال پیش برمی‌گردد که در گذشته بیشتر در روستاهای اطراف به طریقه سنتی انجام می‌گرفته به طوری که پشم را با دست به نخ تبدیل و بعد با گیاهان رنگ‌آمیزی و به گلیم تبدیل می‌کردند. از مهمترین گلیم‌های منطقه می‌توان به بافت گلیم‌های شاهسون اشاره کرد.در تمام گلیم‌های شاهسون‌ها از نگاره‌های بزرگ و برجسته استفاده شده است.

این نگاره‌ها به صورت ردیفی در گلیم‌ها بافته شده و توسط نوارهایی باریک با طرح‌های ظریف‌‌تر و پیچیده‌‌تر از یکدیگر جدا شده‌‌اند. البته شاهسون‌‌های منطقه هشترود در رنگ‌‌های مورد استفاده و اندکی در طرح با شاهسون‌‌های منطقه میانه تفاوت دارند که این موضوع به تنوع و زیبایی هر چه بیشتر این گلیم‌‌ها دامن می‌‌زند.

پارچه‌بافی

بافتن پارچه با دست، خصوصاً پارچه‌های ابریشمی و زری از قدیم در ایران و همچنین آذربایجان‌شرقی معمول و متداول بوده است. چنانکه در دوره صفویه که به عصر طلایی و درخشان بافندگی شهرت دارد. پارچه‌هایی از حریر ساده، ابریشم زربفت و مخمل ابریشمی بافته شده است.

شهرستان اسکو در این امر از قدمت زیادی برخوردار است، در این شهر نوعى پارچه تهیه مى‌شود، معروف به کلاقه‌اى که رنگرزى آن به شیوه خاصى به نام چاپ باتیک صورت مى‌گیرد، تولید این نوع پارچه در هیچ ناحیه دیگر ایران معمول نیست و منحصر به این بخش است. محصولات کلاقه‌اى اسکو به حدى شهرت دارد که کشور ایتالیا که خود از تولید کنندگان مشهور منسوجات ابریشمى است، از خریداران مهم این نوع محصول می‌‌باشد.

قسمتى از محصولات اسکو توسط فروشگاه‌هاى مرکز صنایع دستى در سراسر کشور عرضه مى‌شود. خریداران محصول روسرى و چارقدهاى بزرگ ابریشمى اسکو، غالباً زنان ترکمن صحرا، دشت گرگان، عشایر و ایلات شاهسون دشت مغان و روستاهاى ارسباران هستند. محصولات عمده تولیدى ابریشم‌ بافى اسکو عبارت‌اند از: انواع روسرى، قواره‌‌هاى سه مترى، کراوات و دستمال ابریشمی.

نقره‌سازی

صنعت نقره‌سازی از دیرباز در تبریز رواج داشته است. اکنون نیز این صنعت از جنبه‌‌های هنری و اقتصادی بسیار فعال است و جزء صنایع زیبا و درآمد زا در تبریز محسوب می شود.

ملیله سازی

ملیله سازی یکی از رشته‌‌های صنایع دستی است که بیش تر به علت ظرافت و زیبایی، جنبه تزیینی دارد. تبریز از جمله خواستگاه های ملیله سازی در کشور است. قدمت این هنر به قبل از دوره ساسانیان باز می‌‌گردد.

ملیله سازی روی طلا، نقره و همچنین روی مس کار می شود، زیبایی و ظرافت ملیله سازی باعث رغبت کشورهای اروپایی شده است و توریست های زیادی راغب خرید ملیله سازی هستند. این رشته به علت عدم معرفی درست، غریب مانده و با گذشت زمان در حال نابودی است و اکثر مردم به علت نبود شناخت با این رشته صنایع دستی ملیله سازی را با ملیله دوزی اشتباه می‌‌گیرند، ملیه سازی تنها جنبه کاربردی ندارد، بلکه قدمت آذربایجان را نشان می دهد.

سبدبافی

در شهر تبریز بافت سبد برای حمل نان و میوه رواج دارد. برای بافتن سبد از ترکه‌های درخت قره آغاج، سنجد،به ،آلبالو و بید اسنفاده می‌شود. در شهر مراغه و روستاهای اطراف آن نیز سبدهای بسیار ظریفی از چوب موسون می‌بافند. در مرند و روستاهای بناب و بهرام و کشکسرای از ساقه گندم برای ساخت سبد استفاده می شود. سبد بافی کشکسرای مرند به ثبت ملی رسیده است و جزء زیباترین سبد بافی های استان با رنگ آمیزی های متنوع می باشد.

سوزن دوزی

 سوزن‌دوزی در بخش ممقان حوالی پنجاه کیلومتری غرب تبریز از دیرباز رواج داشته، که به ممقان دوزی نیز مشهور است. در سالهای اخیر با توجه به درآمد اندکی که از این صنعت عاید هنرمند سوزن‌دوز می‌شد، به تدریج علاقه به این هنر کاهش یافت، ولی با تلاش سازمان صنایع دستی،صنعت سوزن‌دوزی دوباره رونق یافته است و به جای ماده اولیه سوزن دوزی که در گذشته ابریشم طبیعی بود،امروزه از ابریشم مصنوعی استفاده می‌شود. طرح‌‌های این هنر خاص منطقه می باشند و رنگ های زیبای به کار رفته در آن برگرفته از طبیعت منطقه و به گونه ای عجیب با هارمونی خاص می‌‌باشد.

سفالگری و سرامیک‌سازی

محصولات سرامیک استان در چند کارگاه از جمله شهر “زنوز” و “تبریز” تولید می‌شود . استادکاران سرامیک “زنوز” از نوع خاک مرغوب (کائولین یا خاک چینی) استفاده می‌کنند. علاوه بر کارگاه‌های سرامیک‌سازی “زنوز” در شبستر هم صنعت سفالگری دارای سابقه‌ای بس طولانی است و تولیدات سفال کوزه کنان شبستر در سراسر آذربایجان توزیع می‌شود.

چرم سازی

تبریز از دیرباز یکی از پیشگامان صنعت چرم و کفش بوده و به عنوان پایتخت اصلی این صنعت در ایران شناخته می‌‌شده است. شهرت و نام آوری تبریز بیش از هرچیز مرهون دست هنرمندانی است که این هنر را آفریده‌‌اند و ما امروزه خود را میراث دار آن می‌‌دانیم. چرمشهر تبریز نزدیکی روستای مایان واقع در ۱۰ کیلومتری شمال غربی تبریز قرار دارد.

در این منطقه حدوداً ۳۰۰ کارخانه‌‌ی چرمسازی وجود دارد. کارخانجات چرمسازی با توجه به نوع چرم تولیدی به سه قسمت تقسیم می‌‌شوند: کارخانه‌‌ی چرم گوسفندی و بزی، کارخانه چرم گاوی و چرم گاو میش که خط تولید و دستگاه های هر کدام با توجه به نوع چرم متفاوت هستند. این شهرک چرم سازی قطب تولید چرم در کشور می باشد. ۴۶ درصد از چرم سازی‌های فعال کشور در این شهرک مستقر شده و علاوه بر کیفیت بالای چرم آن، تولید قابل ملاحظه‌ای را نیز نسبت به استان‌های دیگر به خود اختصاص داده است.

موسیقی و ساز آذری

موسیقی جزئی از فرهنگ زنده مردم حساب می‌شود. در این میان موسیقی مردمی شناخته شده «عاشیق‌‌لر» (عاشق‌ها) که با سرشت بومی مردم آذربایجان آمیخته است، از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. پیشینه این موسیقی کم وبیش روشن است و امروزه نیز در برگزاری مراسم و آئین‌های سنتی نقشی فراموش نشدنی دارد. عاشق‌های با تجربه و توانای آذربایجان نیز چنین می‌کنند.آنان به هنگام خواندن ترانه‌های بومی با چیره دستی به نواختن ساز می‌پردازند و شورانگیزترین گونه‌های«هاوا»را برگزار می‌کنند و به بیان منظوم حماسه‌های پر شور و داستان‌های بومی می‌پردازند. عاشق‌ها هنرمندانی هستند که از بطن مردم برخواسته اند و درد و رنج ها، خوشی ها و دلمشغولی های مردم را با شعر و آواز بیان می کنند. 

گزارش از: هانیه قاسمی

انتهای پیام/

کلید واژه ها:
تبلیغ داخلی آناج
مشاهده مطلب
نظر شما
  • 0
  • 1
  • 0
  •  
  • آناج نظراتی را که حاوی توهین است منتشر نمی‌کند.
  • لطفآ از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگیلیش) خودداری نمائید.
  • توصیه می‌شود به جای ارسال نظرات مشابه با نظرات منتشرشده، از مثبت و منفی استفاده فرمائید.
  • با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابهی دارند، انتشار نمی‌یابند.
  •