پارک دلفین باغلارباغی 2
قاصدک 24
فرم جذب خبرنگار - داخلی
بانک مهر اقتصاد
مسجد جامع شناسنامه مردم آذربایجان/ گچ‌کاری این بنا همتا ندارد!
  • 1395/12/30 13:06
  • 75861
گزارشی از منحصر به‌فرد ترین بنای ارومیه؛

مسجد جامع شناسنامه مردم آذربایجان/ گچ‌کاری این بنا همتا ندارد!

معماری و عظمت مسجد جامع ارومیه در دوره‌های متعدد ایران همیشه قابل توجه مردم و هنرمندان بوده است.

به گزارش آناج از ارومیه، مساجد قدیمی از مکان‌های بسیار ارزشمندی هستند که همواره برای گردشگران مذهبی از اهمیت بالایی برخوردارند و آذربایجان غربی یکی از استان‌های کشور می‌باشد و در این مورد از قابلیت والایی برخوردار است.

مسجد جامع ارومیه از بناهای نیمه دوم قرن هفتم هجری است که در میان خیابان اقبال و مجموعه بازار قدیمی و در جنوب شرقی شهر ارومیه قرار گرفته است؛ چنانچه از قرائین مشهود است این بنای تاریخی در محله قدیمی و تجاری قرار داشته که بعدها بر اثر نوسازی و تعمیر شهر ترکیب بافت‌های مجاور آن تا حدی دستخوش تغییر و تحول شده است.

ولی قدمت کالبد فعلی گنبد خانه که قدیمی‌ترین بخش مسجد است به دوره سلجوقی می‌رسد، قدمت محراب گچبری نفیس مسجد نیز به سال 676 هجری قمری می‌رسد و چهل‌ستون ضلع غربی گنبد خانه نیز که در دوره صفویه بازسازی شده که بر روی بقایای قدیمی‌ترین احداث شده است.

چنان‌که در حفاری‌های کف آن آثاری از دوره ایلخانی بدست آمده است، قدمت حجرات اطراف صحن مسجد نیز به اوایل دوره زندیه می‌رسد و سنگ نوشته‌های موجود زمان احداث آنها را مورخ 1184 هجری قمری نشان می‌دهد.

مجموعه‌ی آثار پیرامون صحن شامل شبستان، محراب ایلخانی، چهل‌ستون، حجرات اطراف صحن، شبستان ضلع شرقی گنبد خانه است.

شبستان گنبددار قدیمی یا گنبد خانه که هسته اولیه بنا را تشکیل می­‌دهد و به احتمال قریب به یقین و با مقایسه آن با نمونه‌های مشابه قدمت آن به دوره سلجوقی می‌رسد.

شبستان پلانی مربع شکل به اضلاع 6.10 متر دارد که با گوشه‌سازی‌هایی به فرم فیلپوش و تبدیل پلان چهار ضلعی به هشت و شانزده، گنبد آجری به ارتفاع داخلی 5.16 متر بر آن استوار شده است.

آنچه که از ویژگی‌های معماری سلجوقی در این بنا بارز است، تبعیت از الگوی پلان چهار طاقی، توجه به استحکام بنا و استفاده از مصالح مقاوم در ساخت بناست.

دونالد ویلبر در بررسی معماری اسلامی دوره ایلخانی در خصوص این محراب ارزشمند می‌نویسد:

دیوار صفحه محراب دارای طاق سه برگه در مرکز است، در طرفین نغول ذوزنقه ستون‌های نیمه مدور قرار دارد که سر ستون شیاردار آن در دو قسمت مجزا است.

ورودی این ستون‌ها، طاق نوک تیز که تقریباً به شکل نعل اسب است، قرار دارد و بالای آن حاشیه محدب ساخته شده است که این واحد با یک سلسله قالب مستطیلی محدب احاطه شده و بر فراز آن حاشیه‌ی بلندی ساخته شده است؛ کلیه محراب شامل تزئینات گچبری با سطوح مختلف برجستگی است وچند سانتیمتر بالاتر از محراب کتیبه گچی عریضی دورتادور اتاق ساخته شده است.

بر بالای سر در دیگر کتیبه‌ای مربوط به اهداء باغ بزرگی به‌عنوان حیاط مسجد و سال احداث حجرات به تاریخ 1180 ه.ق به وسیله رضا قلی خان بیگلربیگی ارومیه «حاکم کریم‌خان زند در ارومیه» نصب شده است.

بر سنگ نوشته‌ای در بالای سر در اصلی نیز تاریخ 1184ثبت است و بر پایه همان سردر نیز سنگ مزاری با تاریخ 1171 وجود دارد که به جهت رانش پایه‌ها و پوشش آجری، این قسمت در سال‌های گذشته به شیوه آهن‌کشی مهار و تثبیت شده است.

همان گونه که ذکر آن گذشت بر اساس کتیبه‌های موجود در سردر ورودی چهل‌ستون در اوایل دوره زندیه حجرات اطراف صحن توسط رضا قلی خان حاکم ارومیه در زمان کریم خان زند احداث گشته است.
البته لازم به ذکر است که اکنون محوطه این بنای تاریخی منحصر بفرد بطور قابل توجهی آزاد سازی شده است که زیبایی این بنا و عظمت معماری آن را چندین برابر کرده است که باید از دست اندرکاران این امر تشکر ویژه‌ای کرد.

کلید واژه ها:
تبلیغ داخلی آناج
مشاهده مطلب
نظر شما
  • 0
  • 0
  • 0
  •  
  • آناج نظراتی را که حاوی توهین است منتشر نمی‌کند.
  • لطفآ از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگیلیش) خودداری نمائید.
  • توصیه می‌شود به جای ارسال نظرات مشابه با نظرات منتشرشده، از مثبت و منفی استفاده فرمائید.
  • با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابهی دارند، انتشار نمی‌یابند.
  •