فرم جذب خبرنگار - داخلی
اداره کل اوقاف استان
پارک دلفین باغلارباغی 2
گروه طراحی آرتین
قاصدک 24
بانک مهر اقتصاد
کاریکاتور، سرمایه ای رها شده
  • 1395/07/25 16:50
  • 62058
چرا هنر تبریز اتاق فکر ندارد؟

کاریکاتور، سرمایه ای رها شده

کاریکاتور یکی از سرمایه های عظیم هنری تبریز است که در طول سال های متمادی توجه هنرمندان ملی و جهانی را به خود جلب کرده است.

گروه فرهنگی آناج: هنر کاریکاتور خیلی پیش از پیدایش روزنامه‌نگاری و حتی اختراع صنعت چاپ در دنیا رواج داشته و در واقع عمری به درازای تاریخ مکتوب انسان دارد. یعنی قرن‌ها پیش از این که اصطلاحات کاریکاتور، کارتون و امثال آن ابداع شود، این هنر در عصر باستان شناخته شده و رواج داشته است.

در حال حاضر نیز کارتون و کاریکاتور با دارا بودن کارکردهای آموزشی و فرهنگ‌سازی، همواره مورد توجه اکثر کشورها قرار گرفته و در ایران نیز برگزاری جشنواره های ملی و بین المللی متعدد و دوسالانه ها، از قوت هنر کاریکاتور میهن اسلامی در سطح جهان خبر می دهد.

در این میان گذری بر موزه کاریکاتور تبریز قلم را در غنای هنری این شهر، به تأمل وامی دارد که مظلومیّت این گنجینه عظیم ریشه در کدام گره های تاریک دارد ... آثاری که اهل فن را شگفت زده کرده و هنرمندی که رقابت های جهانی را به تحیر وامی دارد، می شود زبان گویای جامعه و آخر سر بر دیوارهای موزه می آویزد ... اینها همه در همین نزدیکی ها، شاید در همسایگی های ما و در نقطه ای از تبریز اتفاق می افتد.

ندا تنهایی مقدم در گفت و گو با خبرنگار گروه فرهنگی آناج این هنر را زبان آشنای مردم جهان می داند و در توصیف آن می گوید: کاریکاتور هنری است که به وسیله ی آن می توان در عرصه ی بین الملل منظور خود را به همه انسان ها از هر زبان و فرهنگی و به هر سنی، انتقال داد.

هدف کاریکاتور اصلاح و شیوه آن انتقاد است

وی می افزاید: هدف کاریکاتور اصلاح وضع موجود و شیوه ی آن انتقاد است؛ از موضوعی انتقاد کرده و نقص موجود را بزرگتر جلوه می دهد و توجه دیگران را به موضوع جلب می کند.

این کاریکاتوریست با شرح پتانسیل های ایران زمین در این خصوص، بیان می کند: ایران در هنر کاریکاتور بسیار قوی است و در سطح بین المللی حرف برای گفتن دارد. دوسالانه هایی که زیر نظر خانه ی کاریکاتور ایران برگزار می شود، جزء جشنواره های ستاره دار و در همه جای دنیا شناخته شده است و کاریکاتوریست های مختلف دنیا راغب به شرکت در این جشنواره هستند.

(ندا تنهایی کاریکاتوریست جوان تبریزی، عضو سازمان بسیج هنرمندان استان و از نفرات برگزیده و برتر جشنواره های بین المللی چون جشنواره خوارزمی، جشنواره فجر و جشنواره چین است).

کاریکاتور می‌تواند نقش مهمی در راستای توسعه فرهنگی جامعه ایفا کند و با اذعان بر همین امر در برخی کشورها اقدام به تشکیل اتاق فکرهای کاریکاتور و هدایت این هنر در سمت و سوی اعتلای فرهنگی و اصلاح وضع موجود و یا حتی ایجاد جریان های فکری و عملی می کنند.

کاریکاتور تجلی سنگینی تخیل در سبکی قلم

فرهاد رحیم قراملکی، کاریکاتور را تجلی سنگینی تخیل در سبکی قلم می داند و خاطرنشان می سازد: کاریکاتور هنری نقاد و تحلیل گر است که کار آن واکاوی مسائل و مشکلات جامعه و جریان های روز است اما این صرفا با داشتن استعداد هنری محقق نمی شود.

وی ادامه می دهد: کسی که کاریکاتور می کشد باید از سواد، اطلاعات و نگرش عمیق نسبت به رویدادهای محیطی داشته باشد تا بتواند آن را در قالب طنز بیان کند.

وی با اشاره به واکنش مسئولین نسبت به کاریکاتورهایی که در مورد ایشان طرح می شود، می گوید: البته نقد همیشه قابل قبول نیست و گاه برای برخی مثل مسئولین تلخ است و منجر به واکنش خاص آنها می شود و بعضی ها نیز آن را تمسخر می پندارند درحالی که ماهیت کاریکاتور نه برای تمسخر بلکه بر نقد و تحلیل بنا شده است.

تبریز بزرگ در دوره های متعدد و درسال های متمادی جشنواره های ملی و فراملی را در زمینه کاریکاتور به خود دیده و بیش از 20 جشنواره بین المللی و استانی  برگزار کرده است که همه از وجود پتانسیلی عظیم خبر می دهد اما  علی رغم اقدامات موثری (مثل برگزاری نمایشگاه های کاریکاتور) که از سوی هنرمندان یا برخی ارگان ها هنری انجم می گیرد، معتقدیم هنوز بهره برداری های صورت گرفته در قواره ی اندیشه های نقد و قلم های نقاش شهر نیست.

این کاریکاتوریست تبریزی با انتقاد از مظلوم واقع شدن هنر در تبریز توضیح می دهد: بسیاری از هنرمندانی که از شهرها و کشورهای دیگر به تبریز آمده و از نزدیک پتانسیل موجود در آن را مشاهده کرده اند، به قطب بودن آن در زمینه کاریکاتور اذعان داشتند که به نظر من این حقیقت دارد و شاهد آن نیز موزه ی کاریکاتور تبریز به عنوان اولین موزه برتر در آسیا و جزو سه موزه برتر در دنیاست.

مطبوعات، از کاریکاتور فقط به کپی کردن آن بسنده کرده اند

وی رسانه ها را یکی از بسترهای شکوفایی کاریکاتور قلمداد کرده و می گوید: متاسفانه مطبوعات و رسانه ها آن طور که باید و شاید به جایگاه این هنر پی نبرده و در راستای طرح مسایل جامعه از آن بهره نمی گیرند و یا در بهترین حالت به کپی طرح ها بسنده می کنند.

قراملکی می افزاید: کاریکاتور دارای وزن بالاتری نسبت به تصویر است و در یک طرح می تواند به اندازه ی یک مقاله با مخاطب سخن بگوید اما بهره گیری از آن نیازمند هدایت فکری است و مطبوعات نباید به کپی کاریکاتورها بسنده کنند بلکه باید از آن برای تحلیل، نقد و طرح مسائل استفاده کنند.

(فرهاد رحیم قراملکی هنرمند تبریزی دارای 23 سال سابقه ی فعالیت در حوزه ی کاریکاتور است که تا کنون علاوه بر اینکه آثارش در 127 نمایشگاه بین المللی به نمایش گذاشته شده، 28 جایزه‌ی ملی و بین المللی جشنواره‌ها را به خود اختصاص داده است).

در توضیح این بیان می توان گفت، کاریکاتور نیز مثل خیلی از هنرهای دیگر چون شعر، موسیقی و غیره نیازمند تربیت و راهبری است؛ یعنی شایسته تر آن است که زیر لوای برنامه ریزی و حمایتی جهت دهی شده و در مسیر گفتمان   های تعالی به کار گرفته شود. می بایست با تعیین ساز و کارهای مناسب نسبت به شناسایی هنرمندان، تربیت متعهدانه و بهره مندی از ایشان در راستای تعالی جامعه و مقاومت در برابر تهاجمات فرهنگی اقدام نمود.

جای خالی تربیت و هدایت در ورای کاریکاتور

وقتی به سخن رهبر معظم انقلاب که می فرماید: در جنگ نرم باید هنر را تمام عیار به میدان آورد؛ دقت کنیم خوب می توان فهمید که عیار هنر را چگونه می توان به حد تمام و اکمال آن رساند؛ شکوفایی هنر و اتمام عیار آن تنها به اهتمام هنرمند نیست بلکه باید در مسیر تربیت قرار گرفته و راهبری شود. وگرنه چه بسیار هنرمندانی که در اثر اطلاعات ناکافی و یا نگاه سطحی و یا به اقتضای محدودیت ها و تنگناهایی که بر سرراه خود می بینند، قلم ها و تخیلاتشان، ناخواسته اجیر شده و از جریان متعهدانه و انقلابی فاصله می گیرد.

***

موزه کاریکاتور تبریز، موزه برتر آسیا و جهان

موزه کاریکاتور تبریز نخستین موزه بزرگ و مجهز خاورمیانه و جزو موزه های بزرگ کاریکاتور جهان است که در آن 14 هزار اثر از استادان و کارتونیست‌های مشهور جهان از جمله زلاتوفسکی، کوزوبورکین، کوراوغلی، درژنین، کولمشکینو، پرومبیتا و بایرام حاجی‌زاده در دو گالری نگهداری می‌شود. این آثار که همگی اصل می‌باشند، حاصل برپایی بیش از 10 جشنواره بین‌المللی در استان است.

این موزه در سال 1385 در محل ساختمان قدیمی کتابخانه ملی تبریز پشت باغ تاریخی گلستان راه‌اندازی شده است.

از دیگر بخش‌های موزه، کتابخانه آن می‌باشد که بیش از یک هزار آلبوم به همراه آرشیو نشریات تاریخی و خارجی در آن موجود بوده و مورد استفاده عموم قرار می‌گیرد.

گزارش از: نیر حیدری

کلید واژه ها:
تبلیغ داخلی آناج
مشاهده مطلب
نظر شما
  • 0
  • 0
  • 0
  •  
  • آناج نظراتی را که حاوی توهین است منتشر نمی‌کند.
  • لطفآ از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگیلیش) خودداری نمائید.
  • توصیه می‌شود به جای ارسال نظرات مشابه با نظرات منتشرشده، از مثبت و منفی استفاده فرمائید.
  • با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابهی دارند، انتشار نمی‌یابند.
  •