صادق‌ترین جریان در آزادی‌خواهی قره‌باغ/ مناقشه یا محاربه؟!
  • 1399/04/28 18:32
  • 118431
آناج‌لایو/ کارشناس مسائل قفقاز مطرح کرد؛

صادق‌ترین جریان در آزادی‌خواهی قره‌باغ/ مناقشه یا محاربه؟!

مهدی نعلبندی کارشناس مسائل قفقاز در گفت‌وگو با آناج به اتفاقات اخیر در قره‌باغ و سرانجام این مناقشه پررداخته و موضوعات جالبی را مطرح کرد.

گروه بین‌الملل آناج؛ مناقشه قره‌باغ این روزها دوباره به صدر اخبار جهان بازگشته است. جنگی که از سی‌سال قبل آغاز شد و همچنان کم و بیش ادامه دارد.

ارمنستان در آن روزها توانست، بخش‌هایی از سرزمین مسلمان‌نشین آذربایجان را اشغال کند و دولت آذربایجان علی‌رغم حمایت‌های بی‌دریغ ایران نتوانست، آنطور که باید اراضی اشغال شده را بازپس گیرد و امروز با گذشت چندین سال، هرازگاهی آتش جنگ بین آذربایجان و ارمنستان شعله ور شده و پس از مدتی فروکش میکند.

برخلاف دولت آذربایجان بسیاری از مردم این کشور خواستار بازپسگیری مناطق اشغالی شده‌اند. موضوعی که به بحث و تحلیل کارشناسان حوزه بین‌الملل و قفقاز منجر شده است.

حامد خسروشاهی به نمایندگی از پایگاه خبری آناج، پنجشنبه شب در گفت‌وگوی زنده اینستاگرامی با مهدی نعلبندی کارشناس مسائل قفقاز به پیامدهای جنگ اخیر قره‌باغ، پرداخت کرده است. مشروح کامل این گفت‌وگو را در ادامه میخوانید.

خاک اسلام است، یعنی چه؟!

آناج: آیا قره باغ برای ما مسئله است؟

نعلبندی: قطع به یقین قره‌باغ برای ما به چند دلیل مسئله اصلی است. اولا این که در همسایگی ما جنگی رخ داده و بخشی از خاک همسایه ما اشغال شده و با توجه به سیاست کشور ما که حامی نفی اشغال است، ما حامی طرف مدافع یعنی آذربایجان هستیم.

علاوه بر آن مسئله قره‌باغ موضوعی پیچیده است. بسیاری از کشورها سعی دارند در موضوع قره‌باغ خود را دخیل بدانند. بحث بعدی در موضوع قره‌باغ طرح برخی سوالات است که ما را درگیر خود کرده و بعضا ما را هدف قرار داده است و باید به آن پاسخ دهیم و موضع خود را مشخص کنیم. موضع ما این است که قره‌باغ خاک اسلام است.

وقتی میگوییم قره‌باغ خاک اسلام است یعنی، قره‌باغ متعلق به جمهوری آذربایجان است. بنابراین وقتی به یک کشور حمله شده و آن کشور در حال دفاع است و اگر فردی در آن کشته شود، از نظر ما شهید است و جا دارد اینجا به همین مناسبت تسلیت بگوییم به خانواده‌هایی که عزیزانشان را در این جنگ از دست داده‌اند.

مناقشه یا محاربه؟!/ قره‌باغ خون می‌خواهد

آناج: عملکرد ما در جنگ قره‌باغ چگونه بود؟ آیا به نفع اشغال‌گر بود یا به نفع اشغال شده؟

نعلبندی: به این سوال باید آنهایی پاسخ دهند که در جنگ قره‌باغ حضور داشتند. برخی از عزیزانی که در جنگ حضور داشتند خاطراتشان منتشر شده و شنیده‌ایم. ما در جنگ قرهباغ آموزش نظامی داشتیم و کمک های مردمی ارسال کردیم و به این کشور برق دادیم. اینها موضوعات واضح و عیان است.

عملکرد ما در جنگ قره‌باغ، موضوعی شفاف است اما در رسانه‌ای کردن آن دچار ضعف هستیم. متاسفانه، اقدامات ما در جنگ قرهباغ، مغفول مانده است. اکنون اما به نظرم لازم نیست در گذشته سیر کنیم. در طول مدت 30ساله‌ای که جنگ قره‌باغ به وقوع پیوسته، اتفاقات بسیار زیادی رخ داده است.

یک محاربه، اکنون به مناقشه تبدیل شده است و کلی موضوعات سیاسی دامان این جنگ را گرفته و ماهیت سیاسی به آن بخشیده است و موجب شده که ماهیت سیاسی قره‌باغ به ماهیت نظامی و سرزمینی آن غالب شود.

طرف‌های مختلف یکدیگر را متهم کرده‌اند و بعضا سعی کرده‌اند که پای افراد دیگر را به این موضوع باز کنند. متاسفانه هیچ کدام از کشورهای اسلامی در این موضوع ورود نکرده‌اند. اما بعد از مدت‌ها شاهد اتفاقاتی در این موضوع شدیم. در این چند روز روند تحولات در منطقه قره‌باغ به شدت بالاست. دو روز درگیری در منطقه رخ داد، یک روز این درگیری‌ها متوقف شد و بازهم مجددا شروع پیدا کرد. در این چند روز شاهد بودیم که وزیر امورخارجه جمهوری آذربایجان از سمت خود برکنار شد و رئیس جمهور آذربایجان در گفت‌وگویی صریح مواضع شفافی اتخاذ کرد.

دست خالی آذربایجان در میز مذاکره

آناج: برخی‌ها معتقدند ایران اجازه پایان دادن جنگ را نمیدهد. برخی دیگر میگویند اختلافات داخلی آذربایجان این اجازه را به تعیین تکلیف وضعیت قره‌باغ نمیدهد و عده‌ای دیگر پای روسیه را دخیل میپندارند و معتقدند حرف اول و آخر را روسیه باید بزند. نظر شما چیست؟

نعلبندی: شما از روسیه صحبت کردید اما کشورهای دیگری هم در این موضوع دخیل هستند. در این بحران، هرکسی میخواهد سهمی از قره‌باغ ببرد. منتهی در این موضوع اعتقادی ندارم که بحران قره‌باغ، روسی است. 

به نظرم برای نشستن پشت میز مذاکره، هر طرف باید دست پر باشند. اما دست آذربایجان در این موضوع خالی است. چرا که داشتن زمین در این مذاکرات از اهمیت قابل توجه برخوردار است و زمین اکنون در دست ارمنستان است. پس آذربایجان تقریبا چیزی برای مذاکره ندارد و اگر بخواهیم قره‌باغ آزاد شود فعلا تنها راه آن، تعیین تکلیف در میدان جنگ است. میشنویم که برخی از افراد سخنان مختلفی پیرامون قره‌باغ مطرح میکنند اما آنچه امروز قره‌باغ را آزاد خواهد کرد، خون است!

اراده مردمی؛ انفعال دولتی!

آناج: آیا اراده‌ای از طرف دولت آذربایجان برای بازپسگیری قره‌باغ وجود دارد؟

نعلبندی: در مقاطع مختلفی این اراده وجود داشت اما در ادامه نشان داده شد که این مواضع نیز کارکرد سیاسی دازد. یعنی حمله‌ای رخ داده و در مدت کوتاهی ختم به مذاکره شده است. البته میل و اشتیاق در روزهای اخیر در میان مردم و ملت آذربایجان به عینه دیده میشود. خصوصا در بین اسلام‌گرایان و دینداران آذربایجان این اراده کاملا وجود دارد.

سهم‌خواهی و تلاش اسرائیل بر ماهیت قومی قره‌باغ

آناج: نقش رژیم صهیونیستی در این ماجرا چیست؟

نعلبندی: رژیم صهیونیستی در سال های اخیر به این موضوع ورود کرده و دنبال سهم‌خواهی است. چند روز پیش، خبری در خروجی تعدادی از سایت های آذربایجان منتشر شد مبنی بر اینکه برخی از اسناد نظامی آذربایجان را طرف اسرائیلی به ارمنستان واگذار کرده است.

قطعا اسرائیل در هرجا که بوده، آن منطقه را به تنش بیشتر سوق داده و بدون شک سعی میکند تا لابی یهودی را در منطقه افزایش دهد. طبیعتا تلاش رژیم صهیونیستی این است که عمق استراتژیک برای خود ایجاد کند. شاید یکی از اهداف جدی اسرائیل این است که نگذارند قره‌باغ و موضوعات آن، ماهیت دینی و اسلامی به خود پیدا کنند و در تلاشند ماهیت قومی به این موضوع القا بخشند.

صادق‌ترین جریان در آزادی‌خواهی قره‌باغ

آناج: با اینکه برخی از اسلام گرایان که محبوس و زندانی هستند، اما همنوا با دولت آذربایجان برای قره‌باغ پیام صادر میکنند. این موضوع تناقض نیست؟

نعلبندی: این افراد از صادق‌ترین و اصیل‌ترین افراد برای دفاع از کشور هستند. با اینکه توسط دولت مجرم شناخته شده و به زندان رفته‌اند اما بر سر موضوع قره‌باغ به صراحت اعلام موضع میکنند و آماده‌اند که به جنگ اعزام شده و سرنوشت جنگ را تعیین کنند.

شما اگر دقت میکردید، هرشب در باکو و برخی از شهرها، تجمع رخ داده است. در این تجمعات چند طیف مجزا شعار داده‌اند. یک طیف، آنهایی هستند که شعارشان آزادی قره‌باغ بود. بخش دیگر آنهایی هستند که آزادی قره‌باغ را منوط به باورهای دینی میدانند و معتقدند که قره‌باغ را شعارهای دینی آزاد خواهد کرد. برخی از این افراد داوطلب رفتن به خط مقدم جنگ هستند. تعداد دیگری هم وجود دارند که اهداف مشخص تجزیه‌طلبی دارند و علیه ایران شعار دادند.

پروسه قره‌باغ؛ فرصتی برای رقم‌زدن آینده سیاسی آذربایجان

آناج: آینده مناقشه قره‌باغ را چگونه تحلیل میکنید؟

نعلبندی: در نگاه بدبینانه و قیاس با سال های گذشته، احساس میکنم که این پروسه به فرصتی برای مردم جمهوری آذربایجان تبدیل خواهد شد که آینده سیاسی خود را رقم بزنند و تحولات خود را بر این تحلیل، تحمیل کنند. مردمی که به صورت جدی آزادی قره‌باغ را مطالبه میکنند. وضعیت ارمنستان نیز به عنوان اشغالگر، از حیث ثبات اقتصادی و سیاسی در وضعیتی نیست که بتواند برای مدت طولانی به جنگ ادامه بدهد.

وضعیت سلاح‌های موجود بین دو کشور، میزان حضور و سهم‌خواهی نیروهای خارج از منطقه، همگی در تعیین آینده جنگ قره‌باغ موثر است اما در حالت کلی بگوییم، اگر اراده برای پایان دادن به اشغال قره‌باغ، در طرف جمهوری آذربایجان وجود داشته باشد، این امر به غیر از حضور فیزیکی و بازپسگیری زمین‌ها از هیچ راه دیگری میسر نیست.

گروه مینسک و رژیم صهیونیستی؛ کانون بحران منطقه

تا زمانی که گروه مینسک عهده‌دار حل مناقشه قره‌باغ است، این موضوع حل نخواهد شد. تا زمانی که اسرائیل برای حل موضوع قره‌باغ اقدام کند، این مناقشه نه تنها حل نخواهد شد، بلکه به کانون بحران منطقه تبدیل خواهد گردید.

همچنین راه‌حل سیاسی از لحاظ بین‌المللی، اجازه ورود کشورهای اسلامی مانند ایران، پاکستان و ترکیه است تا وارد گروه مذاکره شوند و بحران فقط به مسیحیت محدود نشود. از طرفی دیگر باید دولت آذربایجان، اراده کافی برای بازپس‌گیری داشته باشد.

یکی از عزیزان اسلامگرای جمهوری آذربایجان به بنده موضوع جالبی را گفت و آن اینکه عزیزانی که اکنون در زندان هستند یا به شهادت رسیده اند اینها یوسف‌های کشور ما هستند و انشالله روزی خواهد رسید که ما آزادی یوسف‌ها را خواهیم دید و در دوره ظهور آقا امام زمان(عج) ما نه تنها آزادی قره‌باغ بلکه آزادی قدس را شاهد خواهیم بود.

قره‌باغ؛ ضلعی از اضلاع جبهه مقاومت

جدی ترین باور برای آزادسازی قره باغ که حتی لائیک ترین افراد به آن اذعان داشته اند این است که راه آزادی قره باغ از قدس میگذرد و راه آزادی قدس از کربلا و این تعارف نیست. این یک آرمان جدیست و حتی تاکتیک نیست. اگر قره‌باغ به ضلعی از اضلاع جبهه مقاومت تبدیل شود، آزاد خواهد شد. برای ما قرهباغ جزوی از جبهه مقاومت است اما برای برخی دیگر که تمایلی به آزادی قره باغ ندارند، نمیگذارند که قره باغ جزوی از این جبهه باشد.

آزادی قره‌باغ دور از انتظار نیست به شرطی که اراده‌ای برای آزادی آن در جمهوری آذربایجان وجود داشته باشد. اراده‌ای که در جمهوری اسلامی ایران و جهان اسلام وجود دارد. سخن طلایی حاج علی اکرام همیشه در خاطر ماست که میگفت: هله بونّان سورادئر لذت میخانه میزین! 

انتهای پیام/

کلید واژه ها:
تبلیغ داخلی آناج
مشاهده مطلب
نظرات مخاطبان
  • بابک
    پاسخ ۱۳۹۹/۰۴/۲۸ - ۲۲:۳۸
    ازایشان(اقای نعلبندی) درمورداظهارنظرمطهری که اعتراف کرده ایران طرف ارمنستان روگرفته میپرسیدید؟
    بااینکه ارمنستان مثل رژیم صهیونستی اشغالگرسرزمینهای اسلامی ست چه لزومی به دایربودن سفارت ان کشورودادوستدباارمنستان اشغالگرهست,جالبه نخست وزیراین رژیم درتهران میتینگ انتخاباتی برگزارمیکند.چرابین قدس ویمن وسپریه باقره باغ تبعیض قایل میشندمگرنمیگندقره باغ هم خاک اسلام هست.
    برخی مسایل دوگانه ست مثال دیگرسکوت درمقابل قتل عام تورکهای مسلمان ایغور.
    اینهاسوالاتی که ازایشان نپرسیدید.
    15 + 10 -
  • تبریزی
    پاسخ ۱۳۹۹/۰۴/۲۹ - ۰۶:۲۸
    پیدا کنید دیدگاه های مقام معظم رهبری را در آناج
    7 + 6 -
  • وحید
    پاسخ ۱۳۹۹/۰۴/۲۹ - ۱۰:۱۰
    نزدیک به 30 سال است که میگوییم قره باغ خاک اسلام است و والسلام......عملی در این مورد دیده نشده و به همین خاطر است که شعارهای دوست نداشتنی علیه ایران داده میشود..شاید تورکیه در باطل نیت دیگری داشته باشد ولی در عمل 30 سال است که با مرزهای بسته در کنار آذربایجان ایستاده و حمایت آشکاری از قره باغ و مسلمانان کرده است و این در حالی است که ارامنه ایران حق اعتراض علیه تورکیه را دارند ولی مسلمانان شیعه ایران حق اعتراض به ارمنستان غاصب را ندارند..عجیب است کسانی که در راه قره باغ کشته میشوند از دید امامان جمعه ما(ایران) شهید هستند ولی اعتراض کنندگان به غاصب گری ارمنستان تجزیه طلب، ولی ارامنه معترض در ایران، وطن پرست شمرده میشوند...تا وقتی موضع و عمل آشکارا مشخص نشود و سیاستهای روس در منطقه دیکته شود نه تنها قره باغ بلکه فلسطین و یمن و سوریه نیز در اشغال غاصبین خواهد بود.ولی نکته امدوار کننده برای نجات قره باغ بیداری مردم آذربایجان دوسوی آراز میباشد و این صدا به گوش دولتمردان به ویژه علیف ها و امثالهم رسیده است.
    12 + 7 -
    • غفاری
      ۱۳۹۹/۰۴/۲۹ - ۱۹:۰۷
      به نظر شما ایران چیکار کنه خوبه . مرز ببنده مشکلی حل میشه .مثلا ترکیه که بسته چی شده .سه طرف را هم ببندید از طرف گرجستان راه نفس داره .ما یک بار برای اینها جنگیدیم ولی متاسفانه نمک خوردند و نمکدون کشستند .پس ایران طبق تجربه قبلی حق داره بی طرف باشه چون روی خوشی از طرف آذربایجان ندیده ما در فامیل مان یک جانباز همان جنگ و درگیری ها را داریم که از خیانت و بی عرضگی و حتی تبانی مقامات نظامی آن روزهای آذری ها تعریف می کند .از آن شهدایی که ما دادیم الان کسی خبر داره از خانواده هاشون آیا تجلیلی می شود؟ آیا واقعا دیگران باید بهای آزادی قره باغ را بدهند .
      کلا آدم عاقل دو بار از یه سوراخ گزیده نمیشه
      نه ایران نه ترکیه هیچکدوم وزن سیاسی یا نظامی در باره قره باغ ندارند چونکه کلید دست روسیه است . بقیه هر چی بگیم دور باطل زدن است . به مانور نظامی از پیش اعلام نشده روسیه در قفقاز شمالی دریای سیاه دریای خزر دقت کنید پر از پیام است
      11 + 7 -
  • بهبود
    پاسخ ۱۳۹۹/۰۴/۲۹ - ۱۳:۴۶
    چه کسانی قره باغ را آزاد خواهند کرد؟

    ✍️ در اوایل انقلاب اسلامی ایران و دهه شصت، عده ای از نیروهای نظامی از ایران اعزام شدند تا در بیروت پایتخت لبنان که به اشغال صهیونیستها در آمده بود بجنگند اما حضرت امام (رض)دستور بازگشت تمام نیروها را دادند و فرمودند خود ملت لبنان باید مبارزه کند و وطنش را پس بگیرد و ما ایرانی ها نباید عوض یک ملت بجنگیم؛ ما می توانیم کمک تسلیحاتی و آموزش نظامی بدهیم . اما اگر خود ملت لبنان برای آزادی وطنشان خون ندهند قدر آزادی را نخواهند دانست و دوباره آن را از دست می دهند.

    - وقتی دولت آذربایجان نه خود با اشغالگران ارامنه می جنگد و نه به جوانان غیور اجازه تشکیل گروه مسلحانه مثل حزب الله را میدهد، تا بیست در صد از وطنشان را آزاد کنند ایران اسلامی چه کار کند؟؟ در لبنان اگر دولت توان مقابله ندارد، اجازه تشکیل گروه مردمی نظامی حزب الله را میدهد
    و ایران حمایت میکند و توانستند اشغالگران را که تا پایتخت را اشغال کرده بودند در عرض بیست سال از تمام لبنان اخراج کنند.

    - این در حالیست که دولت آذربایجان نیروهای مذهبی را هر روز زندانی کرده، وسط خیابان عزادران حسینی را به گلوله می بندد؛ از طرفی دیگر نزدیک سی سال است دولت آذربایجان و ترکیه چشم به آمریکا و اروپا و سازمان ملل بسته اند تا قره باغ را آزاد کنند. اما این درحالیست که اخیرا ارامنه ی کشورهای آمریکا و اروپا در قره باغ و در حضور رئیس جمهور ارمنستان مسابقه ورزشی برگزار کردند تا به اشغال قره باغ رسمیت ببخشند!

    - اما در سوی دیگر دولت آذربایجان به اسرائیل و آمریکا در لنکران اجازه تشکیل پایگاه نظامی داده و به آل سعود و وهابیت اجازه تبلیغات آزاد و تأسیس مدارس داده که بر ضد مذهب رسمی مردم آذربایجان تبلیغ کنند! و مرتب با شبکه های ماهواره ای به زبان ترکی از جدایی تبریز از ایران دم می زنند و از تجزیه طلبان حمایت می کند و کنگره جهانی آذری ها علیه ایران اسلامی را برگزار میکند.

    - از طرفی روحانیون مذهبی آذربایجانی که در نجف یا قم ، تحصیل کردند را زندانی و شکنجه میکند.
    ایران در این وضعیت اگر با ارمنستان قطع ارتباط کند ارمنستان نیز محل توطئه دیگری برای آمریکا و اسرائیل در کنار مرز ایران می شود! اگر ایران با هر کشور اشغالگر که اختلاف مرزی با کشور ثانی دارد قطع ارتباط کند آن وقت باید با هند ، انگلستان، کشورهای آفریقایی و حتی اروپایی قطع ارتباط کند! چراکه در همه جای دنیا این اختلافات و اشغالگری مرزی هست و گذشته از اینها ایران اسلامی بارها اشغال قره باغ را محکوم کرده و اگر ایران در نقطه مرزی ایمیشلی صدها هزار نفر آواره آذربایجان را اسکان و ماه ها برق و آب و غذای آنها را تأمین نمی کرد چه فاجعه اتفاق می افتاد؟؟

    - مردم باکو به یاد دارند که ایران هزاران نفر از ملت آذربایجان را در خیابانهای باکو آموزش می دادند؟
    ایران در آن وضعیت که خود جنگ زده از تجاوز صدام بود و دولت هاشمی مشغول وام گرفتن از نهادهای مالی و صندوق بین اللملی بود، سپاه میلیونها دلار تسلیحات در اختیار دولت آذربایجان گذاشت که هنوز بدهی خود را پرداخت نکرده است!

    - اگر سپاه ایران مین گذاری های مناطق اطراف قره باغ را انجام نمی داد، ارمنستان تا خود باکو را اشغال کرده بود اما بعدها این سرداران آذربایجان بودند که مدال شجاعت از حیدر علی اف گرفتند !

    - اگر خاطرات سرداران شجاع سپاه پاسداران در جنگ قره باغ را مطالعه کنید، موقعی که ملت آذربایجان مشغول دوقطبی اختلافات ویرانگر دعوای تصرف قدرت توسط حیدر علی اف و دیگران بود و از قضیه اشغال قره باغ غافل بودند، سردار ایرانی به حیدر علی اف پیشنهاد می دهد شما در خواست کتبی بنویسید که ایران لشگر ۳۱عاشورا تبریز را بیاورد تا قره باغ را از اشغال ارمنستان آزاد کند و با درخواست شما ما از تهمت اشغالگری مجامع بین المللی در امان باشیم اما حیدر علی اف استنکاف می کند و جواب می دهد شما بروید، ما توسط آمریکا و اروپا و سازمان ملل قره باغ را آزاد می کنیم!
    - اگر کمک های غذایی ایران نبود صدها هزار نفر آواره از گرسنگی جان میدادند و در خود ایران نیروهایی از جوانان آذربایجانی برای دفاع از قره باغ تربیت و حمایت میشود که می توانید مشاهده کنید.

    - الهام علی اف با رئیس جمهور ارمنستان، به تفریح و اسکیت بازی می روند! آن وقت شما انتظار دارید ایران رئیس جمهور ارمنستان را راه ندهد؟!

    - سیاست جمهوری اسلامی ایران تشکیل گروهای مذهبی و آگاهی دادن به ملت آذربایجان جهت آزادی قره باغ است و تا ملت آذربایجان دولت مبارزگر با اشغالگران را سرکار نیاورد و تا ملت آذربایجان قدرت را، از دست دولتمردانی که برای آزادی وطنشان چشم به سازمان ملل و اروپا و آمریکا بسته اند را نگیرد و تا روحیه شهامت و شجاعت و شهادت و اسلامگرایی در خود جوانان آذربایجانی دمیده نشود، دیگران نمی توانند قره باغ را آزاد کنند.
    7 + 2 -
    • محسنی
      ۱۳۹۹/۰۴/۳۰ - ۱۸:۲۰
      در تکمیل صحبت های شما چند نکته اضافه می کنم بسیار قابل تامل

      کشوری که نتانیاهو سفر کرد ارمنستان نبود، آذربایجان بود!

      -اسناد هسته‌ای از ارمنستان به اسرائیل نرسید، از باکو رسید! به گفته خود مقامات اسرائیلی

      -کشوری که رئیس جمهورش رابطه اش با اسرائیل رو چون کوه یخ توصیف کرد ارمنستان نبود، رئیس جمهوری آذربایجان بود!

      -کشوری که اسرائیل در آن پایگاه نظامی دارد ارمنستان نیست، آذربایجان است

      -کشوری که از جنگ افزارهای نظامی اسرائیل استفاده می کند ارمنستان نیست آذربایجان است

      هیچ کدوم از این موارد قابل رد کردن و بهانه آوری نیست
      12 + 5 -
نظر شما
  • 6
  • 0
  • 2
  •  
  • آناج نظراتی را که حاوی توهین است منتشر نمی‌کند.
  • لطفآ از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگیلیش) خودداری نمائید.
  • توصیه می‌شود به جای ارسال نظرات مشابه با نظرات منتشرشده، از مثبت و منفی استفاده فرمائید.
  • با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابهی دارند، انتشار نمی‌یابند.
  •