فراز و فرود کوچاریان و فرسایش سیاسی قره باغی ها در ارمنستان
  • 1398/11/18 12:48
  • 116360
نگاهی به زندگی سیاسی قره باغی ها در ایروان؛

فراز و فرود کوچاریان و فرسایش سیاسی قره باغی ها در ارمنستان

گشوده شدن پرونده های مفاسد اقتصادی و پرونده های سیاسی و امنیتی مربوط به اعتراضات به نتایج پنجمین دوره انتخابات ریاست جمهوری ارمنستان در سال 2008، موجب بازگشت کوچاریان، چهره ی باسابقه طیف قره باغی ها از حاشیه به متن سیاست این کشور شد.

گروه بین الملل آناج:روبرت کوچاریان در ۳۱ اوت ۱۹۵۴ در شهر خان کندی قره باغ (به تعبیر ارامنه آرتساخ) متولد شد. دهه سوم زندگی کوچاریان با فروپاشی اتحاد شوروی و آغاز مناقشه قره باغ همراه بود. از زمانی که «جنبش ملی آزادی آرتساخ» در فوریه 1988 میلادی شکل گرفت، کوچاریان یکی از اعضای ارشد این جنبش محسوب می شد.

 در فاصله سال های 1989 تا 1990 نیز کوچاریان به عنوان نماینده شورای عالی ارمنستان و نیز به عضویت ریاست شورای عالی برگزیده شد.کوچاریان مسئولیت های مختلفی از جمله ریاست کمیته دفاع دولتی،نخست وزیری قره باغ و در ادامه نیز از 24 دسامبر 1994 میلادی به عنوان رئیس جمهور قره باغ بر عهده گرفت.

در ارمنستان، رویکردهای دولت ترپطروسیان در قبال بحران قره باغ و نیز نحوه تعامل با جمهوری آذربایجان و ترکیه موجب چالش جدی میان دولت و احزاب مخالف به ویژه حزب داشناکسوتیون، کمیته دفاع مردمی قره باغ و جنبش آرتساخ شد.

کوچاریان عمال نفوذ قره باغیها در ایروان

پس از استعفای آرمن سارگسیان از مسئولیت نخست وزیری ارمنستان در سال 1998، روبرت کوچاریان، رئیس به نخست وزیری ارمنستان منصوب شد. صعود کوچاریان در عرصه قدرت ارمنستان از آن رو حائز اهمیت بود که محور جدید و قدرتمندی از سیاستمداران عضو کمیته قره باغ موسوم به «وزیران قدرتمند»در دولت ترپطروسیان شکل گرفت که در راس آن محور روبرت کوچاریان و وازگن سارگسیان (وزیر دفاع) قرار داشت.

 این طیف به فاصله کوتاهی  تبدیل به حزب مسلط و حاکم جامعه ارمنستان شدند و ارکان اصلی قدرت را در در اختیار گرفتند.

پس از بحران سیاسی سال 1998 که به استعفای لئون ترپطروسیان انجامید، طبق قانون اساسی ارمنستان روبرت کوچاریان به عنوان کفیل ریاست جمهوری، مسئولیت برگزاری سومین دوره انتخابات فوق العاده ریاست جمهوری ارمنستان را برعهده گرفت و خود را به عنوان نامزد ریاست جمهوری مطرح کرد اما طبق قانون اساسی ارمنستان هر کاندیدای ریاست جمهوری باید حداقل ده سال سابقه شهروندی ارمنستان را داشته باشد و به این ترتیب نامزدی کوچاریان با ابهام روبرو شد چون وی متولد قره باغ و از نظر حقوقی در قلمرو مناطق مسلمان نشین جمهوری آذربایجان بزرگ شده بود اما در نهایت دادگاه قانون اساسی این کشور به کمک کوچاریان آد و مجوز نامزدی وی برای ریاست جمهوری را صادر کرد و در نهایت بعد از یک رقابت تنگاتنگ بین روبرت کوچاریان و کارن دمیرچیان، کوچاریان توانست با کسب 5/38 درصد آرا به عنوان دومین رئیس جمهور ارمنستان انتخاب شد.

در چهارمین انتخابات ریاست جهوری ارمنستان که در فوریه 2003 برگزار شد،کوچاریان به اعتبار رشد اقتصادی ارمنستان و نیز حمایت احزاب مختلف سیاسی به ویژه حزب جمهوری خواه وارد رقابت های انتخاباتی شد و سرژ سارکسیان، وزیر دفاع وقت که بعد از کوچاریان به ریاست جمهوری ارمنستان رسید نیز هدایت مبارزات انتخاباتی کوچاریان را برعهده گرفت  این انتخابات که برخی آن را رقابتی ترین انتخابات ارمنستان و نیز منطقه قفقاز می دانند، به دور دوم کشیده شد و در نهایت کوچاریان با 45/67 درصد آرا توانست برای دومین بار در جایگاه ریاست جمهوری ارمنستان قرار گیرد و این مسئولیت را تا 9 آوریل 2008 حفظ کند.

انتخابات ریاست جمهوری 2008 و آغاز فروپاشی قره باغی ها

بدون تردید یکی از چالش برانگیزترین فصول زندگی سیاسی روبرت کوچاریان در ماه های پایانی دوره ریاست جمهوری اش رقم خورد که دولت او مسئولیت برگزاری پنجمین دوره انتخابات ریاست جمهوری ارمنستان را در فوریه 2008 برعهده داشت. در این انتخابات سرژ سارکسیان، از اعضای قدیمی و برجسته حزب جمهوری خواه و نخست وزیر دولت کوچاریان در مقابل لئون ترپطروسیان، رهبر جنبش ملی ارامنه قرار گرفت و در نهایت، سرژ سارکسیان با 86/52 درصد آرا در جایگاه نخست و ترپطروسیان نیز با 5/21 درصد آرا در جایگاه دوم قرار گرفت. اما اپوزیسیون ارمنستان به رهبری لئون ترپطروسیان نتیجه انتخابات را نپذیرفت و در اعتراض به نتایج انتخابات، اعتراض های مردمی، فراگیر و خشونت باری در اول مارس 2008 صورت گرفت که حداقل 10 کشته و صدها زخمی برجای گذاشت.

در دو دوره ریاست جمهوری سارگسیان که از سال 2008 تا 2018 به طول انجامید، روبرت کوچاریان در حاشیه سیاست ارمنستان قرار گرفت و با وجود تاثیرگذاری و نفوذ سیاسی، از دخالت مستقیم و آشکار در تحولات سیاسی ارمنستان خودداری می کرد.

پاشینیان از زندان کوچاریان تا رهبری "مرژیر سرژ"

  نیکول پاشینیان که مسئولیت ستاد انتخاباتی لئون ترپطروسیان را بر عهده داشت و فعالانه در اعتراضات شرکت داشت، پس از سرکوب تظاهرات در اول مارس 2008، به دلیل اتهامات ناشی از سازماندهی این تظاهرات به مدت یک سال و چهار به صورت مخفیانه زندگی کرد. اما در نهایت در اول ژوئیه 2010 به صورت داوطلبانه به دادسرا رفت و در نتیجه دستگیر و به هفت ماه زندان محکوم شد. پاشینیان پس از تحمل 1 سال و 11 ماه زندان و هم زمان با بیستمین سالگرد استقلال ارمنستان مورد عفو قرار گرفت و خود را برای رویارویی جدی با کوچاریان آماده کرد.

 در سال 2018 به دنبال افزایش فشارهای اقتصادی و همچنین اعلام کاندیداتوری سرژ سارکسیان،جنبشی به نام"مرژیر سرژ"یعنی نه به سرژ شکل گرفت و در نهایت رهبر مخالفان، نیکول پاشینیان به قدرت رسید و فصل جدیدی در عرصه سیاسی ارمنستان آغاز شد که از جمله مهم ترین نتایج آن حذف کامل حزب جمهوری خواه و طیف قره باغی ها (جناح آرتساخ) از بدنه دولت ارمنستان پس از گذشت نزدیک به دو دهه (از زمان به قدرت رسیدن روبرت کوچاریان در سال 1999) بود.

 به قدرت رسیدن نیکول پاشینیان و گشودن پرونده های مفاسد اقتصادی و پرونده های سیاسی و امنیتی مربوط به اعتراضات خشونت بار مارس 2008 موجب بازگشت روبرت کوچاریان از حاشیه به متن سیاست ارمنستان پس از گذشت یک دهه شد.

پاشینیان پس از قدرت گرفتن،کوچاریان و برخی دیگر از مقامات سیاسی و امنیتی وقت ارمنستان را مسئول مستقیم سرکوب معترضان اعلام کرد و در این راستا، کوچاریان در 26 جولای 2018 بازداشت و در 13 اوت 2018 به طور موقت و با قرار وثیقه آزاد شد. در دسامبر 2018 کوچاریان برای دومین بار بازداشت شد و متعاقب آن از ابتدای سال 2019 کلیه امول متعلق به او نیز از سوی دادگاه ضبط شد. کوچاریان برای دومین بار در 18 می 2019 با قید وثیقه از زندان آزاد شد اما به فاصله کوتاهی در 25 ژوئن 2019 برای سومین بار بازداشت شد.

این روند فرسایشی بازداشت، محاکمه و آزادی موقت کوچاریان تبدیل به یکی از چالش های مهم سیاسی، امنیتی و قضایی ارمنستان در دو سال اخیر شده است که آثار و پیامدهای بسیار مهمی را در عرصه داخلی و خارجی این کشور به دنبال داشته است.

چالش بزرگ پاشینیان و قره باغی ها

یکی از مهمترین چالش هایی که پاشینیان در بازداشت کوچاریان با آن روبرو است، بین دولت وی با رهبران منطقه قره باغ و طیف قره باغی ها (جناح آرتساخ) مربوط می شود.

بازداشت و محاکمه روبرت کوچاریان نمی توانست با بی اعتنایی و بی توجهی رهبران منطقه قره باغ مواجه شود. علاوه بر این، رهبران منطقه قره باغ بازداشت ژنرال مانوئل گریگوریان را نیز با نگرانی دنبال می کردند که در مقطع جنگ قره باغ، نقش تعیین کننده و موثری ایفا کرده بود. به ویژه آن که  وزارت امور خارجه جمهوری آذربایجان در ١٨ ژوئن ٢٠١٨ او را به مشارکت در کشتار جمعی در خوجالی و دیگر جنایات جنگی متهم کرد که نشان می دهد جمهوری آذربایجان از روند مقابله با فساد و بازداشت چهره های شاخص سیاسی و امنیتی در داخل ارمنستان به ویژه طیف قره باغی (جناح آرتساخ) درصدد بهره برداری در راستای منافع و اهداف خود در صحنه تحولات سیاسی و میدانی قره باغ است. در چنین شرایطی، باکو ساهاکیان رئیسِ جمهوری خودخوانده قره باغ و آرکادی قوکاسیان، رئیس جمهور سابق قره باغ با ابراز حمایت از روبرت کوچاریان به دنبال تأثیرگذاری بر تصمیم دادگاه برآمدند. این دو از قاضی دادگاه خواستند که کوچاریان را حتی پیش از شروع محاکمه آزاد کند. در ساهاکیان و قوکاسیان شخصاً در دادگاه کوچاریان حضور یافتند و اظهار داشتند که در صورت آزادی کوچاریان تضمین می کنند که وی از محاکمه فرار نکند. بدیهی بود که چنین سطحی از حمایت سیاسی و حقوقی مورد خوشایند و رضایت پاشینیان نباشد و همین امر به چالش بین دولت پاشینیان و رهبران منطقه قره باغ دامن زد. به گونه ای که پاشینیان اعلام کرد که مجلس ملی ارمنستان کمیسیون ویژه ای را برای تحقیق در خصوص شرایط جنگ چهارروزه علیه جمهوری آذربایجان در آوریل 2016 که در خطوط مرزی منطقه قره باغ کوهستانی رخ داد، تشکیل خواهد داد.

اختلاف نظر پاشینیان با رهبران قره باغ زمانی آشکارتر شد که باکو ساهاکیان و آرکادی قوکاسیان با ارسال نامه ای به پاشینیان خواستار آزادی و شرکت روبرت کوچاریان در مراسم سالگرد اشغال شوشا شدند که به شدت توسط نیکول پاشینیان رد شد و در مصاحبه با خبرنگاران اعلام کرد که «ارمنستان یک کشور مستقل است و من اجازه نمی‌دهم که رهبران قره‌باغ در مسائل داخلی ارمنستان دخالت کنند. ساآکیان و قوکاسیان در نامه‌ای که به دادستان ایروان نوشته‌اند از اتحاد ملی صحبت کرده‌اند اما این اتحاد صورت نمی‌گیرد چرا که با مسئولین و اقوامشان که از راه نامشروع، میلیونر شده‌اند نمی‌توان متحد شد». علاوه بر پرونده کوچاریان، اختلاف نظرهای دیگری نیز بین نیکول پاشینیان و رهبران منطقه قره باغ در مورد حل و فصل مناقشه قره باغ وجود دارد که موجب تشدید اختلاف ها بین ایروان و استپانکرت (خان کندی) شده است. به گونه ای که "ویتالی بالاسانیان" رئیس شورای امنیت ملی قره‌باغ در مصاحبه با نشریه 168 Jam به صراحت اعلام کرد که ما با پاشینیان مشکلی نداشتیم تا وقتی که وی در سفر آخر خود به خانکندی گفت: برای حل مناقشه قره‌باغ کوهستانی باید بخشی از خاک این منطقه را تحویل آذربایجان دهیم.

در همین راستا، خبرهایی از اعمال فشار پاشینیان برای برکناری "ویتالی بالاسانیان" از ریاست شورای امنیت ملی قره‌باغ و کاهش کمک های مالی دولت ارمنستان به این منطقه نیز مطرح شده است که با توجه به برگزاری انتخابات ریاست جمهوری قره باغ در سال 2020 از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است و این احتمال می رود پاشینیان در جهت حمایت از یک کاندیدای همسو با دولت خود در منطقه قره باغ و کنار رفتن رهبران گذشته این منطقه که نزدیک به حزب جمهوری خواه، داشناکسوتیون و نیز فدراسیون روسیه بودند، گام بردارد.

 انتهای پیام/

 

کلید واژه ها:
تبلیغ داخلی آناج
مشاهده مطلب
نظر شما
  • 0
  • 0
  • 1
  •  
  • آناج نظراتی را که حاوی توهین است منتشر نمی‌کند.
  • لطفآ از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگیلیش) خودداری نمائید.
  • توصیه می‌شود به جای ارسال نظرات مشابه با نظرات منتشرشده، از مثبت و منفی استفاده فرمائید.
  • با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابهی دارند، انتشار نمی‌یابند.
  •