سو استفاده از احساسات مردم/ خبرنگاری بحران یا بحران‌زا؟
  • 1398/08/18 14:23
  • 113940
به نام زلزله و به کام ممبر؛

سو استفاده از احساسات مردم/ خبرنگاری بحران یا بحران‌زا؟

برخی از رسانه‌ها با سواستفاده از جو روانی ناشی از زلزله، درپی تولید اخبار جعلی برای افزایش بازدید خود بوده و ملاحظه ازبین رفتن آرامش روانی مردم را نمی‌کنند.

گروه اجتماعی آناج؛ ساعت 2.15 بامداد را رد کرده و اکثر مردم به خواب رفته‌اند. چند دقیقه بعد، صدایی مانند طوفان شدید، پنجره‌ها را می‌لرزاند و پس از آن زمین ابتدا آرام و سپس با شدت بیشتری جابه‌جا می‌شود. تقریبا بسیاری از مردم زلزله را فهمیده‌اند. چراغ منازل یک به یک روشن می‌شود و اغلب مردم به کوچه و خیابان می‌آیند. زمین لرزه، هم شدید بود هم طولانی و همه از این موضوع نگرانند.

خوشبختانه نه برق قطع شده و نه اینترنت و گاز. اکنون هرکسی که تلفن هوشمند دارد، گوشی را باز کرده و دنبال شدت و محل و مرکز زمین لرزه است. برخلاف گذشته به دلیل پیشرفته شدن ارتباطات، مشکل تماس تلفنی وجود ندارد اما همه در تلگرام و انیستاگرام به دنبال جزئیات‌اند.

 کانال‌های خبری تبریز، به سرعت، یکی پس از دیگری اخبار زلزله را پوشش می‌دهند و سرعت حرف اول و آخر را می‌زند. بسیاری از مردم ترسیده‌اند و با دست و پای لرزان اخبار را دنبال می‌کنند.

در همین حین است که برخی از کانال‌ها خواسته یا ناخواسته، بجای تزریق آرامش قصد ملتهب کردن فضا را دارند. هرچند این امر ناخواسته به نظر نمی‌رسد چرا که تجربه‌های چندین باره در این گونه موارد نشان داده که کار برخی از کانال‌ها در مواقع بحرانی، بجای آرامش، بحران زایی است.

از همان ابتدا، یکی خبر میزند که احتمالا این زلزله بالای 6.5 ریشتر بود. دیگری از احتمال آسیب‌های جدی و تخریب‌ها گسترده خبر می‌دهد و آن یکی در ده دقیقه اول، با کارشناسی خارق‌العاده‌ای؛ از پیش لرزه بودن این زلزله و احتمال قوی زمین برزه پر قدرت تر خبر می‌دهد!

پیِ هرکدامش را هم بگیری، مدعی است کار حرفه‌ای خبر می‌کند و در حال اطلاع رسانی به مردم است در حالی که یک نفر نیست بپرسد، در ده دقیقه اول زلزله این سناریوها را از کجا ابداع کرده‌ای.

این یک امر طبیعی است که در چند دقیقه اول زلزله‌ای قوی، سایت زلزله نگاری هَنگ کند و بالا نیاید، یا بسیاری از مردم به علت ترس ذاتی نهان در زلزله با سرعت به بیرون از منازل خود بِدوَند و یا بسیاری از دوستان و خویشان خود نگران باشند، اما همه این‌ها آیا توجیه و مجوزی برای شانتاژ، خبرسازی جعلی و التهاب آفرینی است.

این جریان ادامه دارد. هنوز نیم ساعت از ماجرا نگذشته و مرکز اصلی زلزله معلوم نشده، تصاویری منتشر می‌شود که همگان را هم مضطرب و هم ترغیب برای ادامه شنیدن اتفاقات می‌کند. تصاویری از محل زلزله که نه عکاسش معلوم است و نه محلش! همه هم به یکدیگر بازنشر می‌دهند و تمام کانال‌ها آن را منتشر می‌کنند اما پس از چند ساعت معلوم می‌شود که این خبر اساسا جعلی و مربوط به اتفاقی دیگر در آنسوی کشور است.

تب و تاب زلزله پس از چند ساعت از وقوع آن و معطوف شدن حواس‌ها به مناطق اصلی آسیب دیده در حال فروکش کردن است که ناگهان برخی از رسانه‌ها از احتمال وقوع دوباره زلزله مهیب تر! و لزوم هوشیاری مردم خبر می‌دهند. برای رسمیت بخشیدن به این ادعاها نیز به برخی از صاحب‌نظران زمین شناسی رجوع کرده و از آن‌ها به عنوان منبع اخبار خود استفاده می‌کنند.

همه این مسائل در کنار مانور خبری کافی از بحران ایجاد شده دست در دست هم می‌دهد تا رسانه‌های مذکور، خودشان را سرآمد همه رسانه‌ها برای اطلاع رسانی در اخبار بدانند و از عملکرد خود راضی باشند اما تاثیرات درازمدت و منفی این نوع اخبار دیگر مدنظرشان نیست.

فرهاد باغشمال از فعالین رسانه‌ای استان، در گفت‌وگو با خبرنگار اجتماعی آناج، با بیان اینکه چنین کارهایی را تنها شارلاتانیزم خبری نام می‌گذارم، اظهار داشت: برخی از رسانه‌های استان عادت کرده‌اند که از هرموضوعی هشتک سازی کنند و به فکر ممبر و لایک باشند.

وی افزود: با اینکه جو روانی مردم در این چند روز نامطلوب و همراه با ترس و استرس بود، اما بسیاری از رسانه‌ها بجای پرداختن به اصل ماجرا که همان بازگویی وضعیت مناطق زلزله زده، نیاز اصلی و اساسی زلزله‌زدگان و یا مطالبه از مسئولین به دلیل فرسوده بودن بافت روستایی، اقدام به خبرسازی جعلی و دورغی کرده اند.

باغشمال با بیان اینکه متاسفانه در بین خبرنگاران، خبرنگاری در شرایط بحران وجود ندارد، تاکید کرد: چند نفر از خبرنگاران رسانه‌هایی که مدام به فکر جنجال آفرینی هستند، به منطقه زلزله زده خبرنگار اعزام کرده‌اند و از اتفاقات گزارش میدانی میدهند.

از طرفی دیگر، برخی از افزاد نیز قصد دارند از احساسات و شرایط موجود به نفع خود بهره برداری کنند. این موضوع که در سایر حوادث طبیعی خصوصا زلزله سال 91 ورزقان نیز مشاهده شد، قابل لمس و پیگیری است.

برخی از افراد با تحریک احساسات مردم تُرک زبان، به مسئله قومیت پرداخته و کمک به زلزله زدگان را با حواشی بازی تراکتور-استقلال سنجیده‌اند یا از همان ابتدا به نهادهایی که برای کمک به زلزله زدگان شتافته اند با عینک بدبینی و ایجاد نفاق و تفرقه نگریسته‌اند. هرچند بسیاری از این افراد اساسا دارای اکانت‌های فیک بوده یا از خارج کشور به لجن پراکنی مشغول شده‌اند اما این اقدامشان در همان وهله اول یا آگاهی مردم ناکام ماند.

هرچه باشد، نه بلایای طبیعی مانند زلزله در استان به پایان خواهد رسید و نه خبرسازی جعلی برخی رسانه‌نماهای استانی! اما آنچه مهم است، هوشیاری و آگاهی مخاطبان درکنار افزایش سواد مجازی و عدم پیروی احساسی از برخی اخبار جعلی و برخورد جدی قضایی و انتظامی با افرادی است که سعی در برهم زدن آرامش روانی جامعه را در مواقع بحرانی دارند.

انتهای پیام/

کلید واژه ها:
تبلیغ داخلی آناج
مشاهده مطلب
نظر شما
  • 0
  • 0
  • 0
  •  
  • آناج نظراتی را که حاوی توهین است منتشر نمی‌کند.
  • لطفآ از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگیلیش) خودداری نمائید.
  • توصیه می‌شود به جای ارسال نظرات مشابه با نظرات منتشرشده، از مثبت و منفی استفاده فرمائید.
  • با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابهی دارند، انتشار نمی‌یابند.
  •