از وجه‌تسمیه تا رجال‌شناسی مردم تبریز/ سیاست شیخ محمد خیابانی در جلوگیری از تفرقه
  • 1398/07/25 13:09
  • 113483
آذربایجان در گذر تاریخ به روایت طوبی؛

از وجه‌تسمیه تا رجال‌شناسی مردم تبریز/ سیاست شیخ محمد خیابانی در جلوگیری از تفرقه

در چهاردهمین نشست بنیاد فرهنگی طوبی، علل پیشتازی آذربایجان در سیرتاریخی 200ساله ایران مورد بررسی و گفتگو قرار گرفت.

گروه فرهنگی آناج؛ آذربایجان همیشه در طول تاریخ از فراز و نشیب خاصی برخوردار بوده است. به گونه‌ای که تاریخ این دیار بخش بسیار مهمی از تاریخ ایران را تشکیل می‌دهد. علل پیشتازی آذربایجان در سیر تاریخ 200ساله ایران از نظر علاقه مندان به این علم، مورد توجه بوده است. بنیاد فرهنگی طوبی در چهاردهمین نشست خود میزبان فرامرز کریم‌زاده کلیبر پژوهشگر تاریخ بود تا این موضوع مورد بررسی و کنکاش بیشتری قرار بگیرد.

کریم‌زاده در ابتدای جلسه با بررسی تقابل تفکر پانترکیسم و نقش کمونیسم در تغییر و تحول تاریخی در آذربایجان گفت:

" با مورد تاریخ به این نتیجه می‌توان رسید، تفکر نویسندگان کمونیسم و پانترکیسم تقریبا در یک مسیر قرار دارد در حالی که در گذشته شاهد بودیم که این دو تفکر کاملا از هم جدا و در تضاد با یکدیگر بودند. در احوالات شیخ محمد خیابانی می بینیم که شیخ برای اینکه بهانه به دست دشمن ندهد و نام آذربایجان مورد سواستفاده قرار نگیرد، آذربایجان را به آزادیستان تغییر داد. مسجد کریم خان تبریز محل ایراد نطق‌های آتشین این روحانی مبارز بود.

واژه آذربایجان، نخستین بار در زمان استالین بر این منطقه نهاده شد و اتفاقا مورد اعتراض بسیاری از مجامع علمی و فرهنگی در داخل کشور نیز قرار گرفت. بخش شمالی آذربایجان کنونی که اکنون با نام جمهوری آذربایجان شناخته می‌شود، در واقع نام اصلی آن، آران یا قفقاز می‌باشد و آذربایجان به مناطقی گفته می‌شد که هم اکنون در داخل مرزهای جمهوری اسلامی ایران قرار دارد. بر مبنای این اصل می‌توان گفت هم اکنون در مدارس جمهوری آذربایجان، تاریخ را به صورت وارونه تدریس می‌کنند. بخش هایی از کشور که طی قراردهای گلستان و ترکمانچای از ایران جدا شدند گواه این موضوع هستند. چون در متن قرارداد ترکمانچای واژه «آذربایجان» استفاده نشده است. "

این پژوهشگر تاریخ در ادامه صحبت‌های خود به موضوع خاندان محمدتقی‌خان پسیان اشاره‌ای داشت که در برخی اسناد تاریخی آن‌ها را اهل خراسان و یا حتی اهل کردستان نیز می‌نامند. خاندان پسیان بعد از عهدنامه‌ ترکمنچای نتوانستند خود را زیر پرچم شوروی تصور کنند بنابراین به ایران مهاجرت کرده و در این منطقه زندگی کردند.

کریم‌زاده گریزی هم به وجه تسمیه آذربایجان داشت و گفت: 

" در این خصوص سه نظریه مطرح است که هر کدام علت نامگذرای آذربایجان را بیان می‌کنند. دیدگاه اول، معتقد است که  یک آتشکده بزرگ در این منطقه وجود داشت که آتشکده شاهی نامیده می‌شد و شاهان بعد از فتوحات خود به این آتشکده آمده و به نوعی شکر گزاری می کردند، "آذر به معنی آتش و بایگان به معنای نگهدارنده است.

نظریه دوم وجه تسمیه آذربایجان را بر گرفته از اسم یک سردار ایرانی به نام آتروپاتگان است که منطقه آذربایجان را از دست اسکندر مقدونی رهانید، البته این نظریه طرفدارانی چندانی ندارد و قابل قبول نیست. طرفداران نظریه سوم هم از جمله، سیداف یکی از زبانشناسان معاصر، آذربایجان را متشکل از 4 واژه آذ(نیت)، ار(انسان)، بای (رئیس قبیله) و گان (خاقان) می‌دانند.

در این میان، نباید از سیاست پارسی کردن رژیم پهلوی غافل شد. از ابتدای حکومت رضاخان تا محمدرضاپهلوی، تمامی متون از زبان‌های مختلف را نابود کرده و سعی در پارسی کردن منابع تاریخی داشتند. "

ادامه این جلسه گذری بر تاریخ صدر اسلام در منطقه آذربایجان بود. سخنران محفل طوبی چنین ادامه داد:

" آذربایجان در سال22 هجری توسط  سپاه اسلام فتح شد. البته دوره فتح این منطقه در سه بخش خلاصه می‌شود. در دوره عباسی، آذربایجان‌ یکی از ایالت‌های مهم خلیفه عباسی بود. در دوره مغولان نیز این منطقه بهشت برینی برای آن‌ها بود چراکه آب و هوای مناسب برای کشاورزی و دامپروری تنها دلیل مهاجرت مغول به ایران بود. البته اینکه گفته می‌شود وجه تسمیه تبریز بخاطر از بین بردن تب و بیماری همسر خلیفه عباسی بود، هیچگونه سندیتی ندارد و برخلاف تاریخ است. حتی برخی املاک واقع در این منطقه تحت تصرف همسران خلفای عباسی بود. در آن سوی دیگر ارمنستان از زمان ساسانیان نیز دچار مشکل بود، ارمنستان در طول تاریخ به عنوان ستون پنجم امپراطوری روم عمل می‌کرد.

طاهر ذوالیمین که اولین حکومت نیمه مستقل را در ایران پدیدآورد نیز مدیون آذربایجان است چرا که اجازه تاسیس حکومت محلی را در مقابل مبارزه با قیام‌های مختلف در آذربایجان گرفته بود.

مردم تبریز از ابتدا رجال شناس بودند و تقریبا بجز محدودی از حکومت‌ها بقیه ترک زبان بوده و زبان رایج نیز به طور کلی ترکی بود. خاندان قاجاز جزو 7 خاندان قزلباش بودند که در روی کار آوردن صفویه در ایران تاثیر داشتند. تبریز در زمان قاجار دارالسلطنه بود بسیاری از کشورها حتی در تهران سفارتخانه‌ای نداشتند اما در تبریز کنسولگری آن‌ها برقرار بود. "

انتهای پیام/

کلید واژه ها:
تبلیغ داخلی آناج
مشاهده مطلب
نظرات مخاطبان
  • تبریز
    پاسخ ۱۳۹۸/۰۷/۲۷ - ۱۰:۳۷
    تو رو خدا کلمه پان‌ترک از اون ترشحات ذهنیتون پاک کنین.
    بزرگترین خطر برای ایران پارس‌گرایی و پان‌فارسیسم.
    اون احمق‌ها یه توپ انداختن تو زمین آذربایجان و ترک‌ها انداختن به جون هم. هر کسی میخواد در مورد حقوق آذربایجان حرف بزنه زود برچسب پان‌ترکی میخوره. تا این کلمه از ادبیات آذربایجان حذف نشه ما در به رسیدن حقوق قانونیمون در جا خواهیم زد.
    2 + 1 -
  • تورک
    پاسخ ۱۳۹۸/۰۷/۲۷ - ۱۱:۵۰
    آقای کریم زاده می دانند که محمد تقی خان پسیان اهل قره داغ بود. ضمنا آذربایجان، آذربایجان بوده و خواهد بود و کسی نمی تواند این اسم را نابود کنید.
    1 + 0 -
  • حسن
    پاسخ ۱۳۹۸/۰۷/۲۸ - ۰۹:۲۶
    مطالب ضعیف و نادرستی توسط ایشان مطرح شده و جای نقد دارد ...
    1 + 0 -
  • آذربایجان وپیرامون-در انتظار بهار
    پاسخ ۱۳۹۸/۰۷/۲۸ - ۱۲:۳۰
    سلام-آقای اول بفرما معنی پان چیست -پان از نگاه سیاسی مگر به گروهی گفته نمی شود که می خواهد هرچه در دور و بر خودش هست به شکل خودش دربیاورد-شما یک ترک در ایران پیدا کن که بگوید من آرزو دارم فارسها به جای زبان ملی خودشان ترکی بخوانند اما برعکس-ضمنا کسی نمی گوید آنجا آران وقره باغ و ایروان ونخجوان و ..نیست بلکه گفته می شود آن مناطق قسمتی از آذربایجان است هم اکنون که سدها شکسته برو زوار اربعینی آنسوی ارس راببین نوحه ها زبان فرهنگ و....چه تفاوتی با تبریز واردبیل وزنجان دارد آفتاب آمد دلیل آفتاب .....-من می گویم اگر شهید بهشتی زنده بود می فرمود نام میدانی که شیخ در مسجد آن اقامه نماز می کرد و در یک گوشه آن مظللومانه شهید شد بهشتی نگذارید این ....شیخ محمد خیابانی بگذارید و قبر اورا دوباره به آزادیستانش برگردانید باید صادق باشیم
    1 + 2 -
نظر شما
  • 4
  • 0
  • 1
  •  
  • آناج نظراتی را که حاوی توهین است منتشر نمی‌کند.
  • لطفآ از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگیلیش) خودداری نمائید.
  • توصیه می‌شود به جای ارسال نظرات مشابه با نظرات منتشرشده، از مثبت و منفی استفاده فرمائید.
  • با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابهی دارند، انتشار نمی‌یابند.
  •