دستِ رد بانک‌ها بر سینه‌ی تولیدکنندگان/ جای خالی نهادهای واسط و ضامن
  • 1398/07/23 12:25
  • 113464
تنگنای مالی صنایع کوچک در آذربایجان؛

دستِ رد بانک‌ها بر سینه‌ی تولیدکنندگان/ جای خالی نهادهای واسط و ضامن

کمبود نقدینگی واحدهای صنعتی کوچک و متوسط آذربایجان شرقی موضوعی است که رضا رحمانی، وزیر صمت نیز در جلسه ستادتسهیل و رفع موانع تولید که طی سفرش به تبریز برگزار شد، روی آن انگشت گذاشت.

گروه اقتصادی آناج: نبود ابزارها و بسترهای مالی مناسب یکی از مهم ترین دلایل نامناسب بودن وضعیت صنایع کوچک و متوسط استان است. واحدهایی که دیگر نمی‌توانند به تامین مالی از بانک‌ها دل خوش کنند. حالا آمارهای رسمی‌هم نشان می‌دهد که باوجود درخواست‌های زیادی که از سوی بنگاه‌ها و افراد فعال در بخش صنعتی کشور برای دریافت وام بانکی شده بود تعداد  اندکی تسهیلات دریافت کرده اند.

آمار و اطلاعات وزارت صنعت، معدن و تجارت از تسهیلات برنامه تولید و اشتغال  به تفکیک بانک از ابتدای اسفندماه تا پایان تیرماه نشان می‌دهد که طی دوره اسفند سال گذشته تا پایان تیر ماه امسال ۳۴۲۳ مورد برای دریافت وام بانکی ثبت‌نام کرده‌اند که از میان آنها حدود ۱۸ درصد برای دریافت تسهیلات تکلیفی به بانک‌ها معرفی شدند و به تعداد کمی‌از آن وام داده شد. از ابتدای اسفندماه سال گذشته تا پایان تیر ماه امسال ۶۱۵ مورد برای دریافت وام در راستای تولید و اشتغال به بانک معرفی شده‌اند که تنها به پنج مورد پاسخ داده شد.

طی این دوره بیشترین میزان وام‌های درخواست‌شده از بانک‌ها مربوط به استان قزوین و معادل ۵۲۰ میلیارد تومان بوده که در میان وام‌های درخواست شده، بانک تنها با پرداخت یک مورد درخواستی به مبلغ ۲۰ میلیارد تومان موافقت کرده است. پنج مورد وام پرداختی مربوط استان‌های تهران، قزوین، فارس و اراک بوده که در مجموع به میزان ۵۱٫۵ میلیارد تومان بوده است. تنها بانکی که حاضر به پرداخت تسهیلات تکلیفی معرفی شده از سوی نهادهای دولتی در راستای تولید و اشتغال شده، بانک آینده بوده است. کمبود نقدینگی واحدهای صنعتی کوچک و متوسط آذربایجان شرقی موضوعی است که رضا رحمانی، وزیر صمت نیز در جلسه ستادتسهیل و رفع موانع تولید که طی سفرش به تبریز برگزار شد، روی آن انگشت گذاشت.  

رحمانی در این جلسه عنوان کرده است که«۸۹ درصد تامین مالی از بازار پولی و بانکی است و این در حالی است که در دنیا تامین مالی از طریق بازار سرمایه در اولویت قرار داد. آذربایجان منابع کم ندارد و باید با فعال‌سازی این منابع از ظرفیت‌های صنعتی و اقتصادی استان به شکل حداکثری استفاده شود؛ بنابراین تامین زنجیره ای، یکی از شیوه‌های تامین مالی است که تاکنون توجه کمی‌به آن داشته‌ایم؛  علاوه بر  این باید از ظرفیت خود استان استفاده کرد و روسای شعبه بانک‌های تبریز باید به رونق تولید در این استان کمک کنند.»  

جای خالی نهادهای واسط و ضامن

اگرچه دولتی‌ها همچنان روی دریافت تسهیلات از بانک‌ها برای تامین منابع مالی کوچک‌ها تاکید می‌کنند، اما می‌توان گفت همین  بانک محور بودن بازار مالی و عدم رشد کافی سایر بازارهای مالی و البته آگاه نبودن صنایع کوچک از سایر روش‌های تامین مالی  یکی از مهم ترین دلایلی است که این واحدها را با مشکل مواجه کرده است. دریافت تسهیلات بانکی یکی از راهکارهای همیشگی برای تامین سرمایه در گردش واحدهای تولیدی کوچک و متوسط بوده است؛ اما با وجود مشکلاتی مانند دریافت وثیقه و نداشتن بدهی برای دریافت تسهیلات بانکی بسیاری از بنگاه‌های اقتصادی کوچک و متوسط هم هستند که موفق نمی‌شوند با این روش نقدینگی جذب کنند. 

حسین حقگو، تحلیلگر صنعتی و صاحب‌نظر در مباحث مختلف صنعتی، اصلی ترین راهکار برای تامین مالی صنایع کوچک و متوسط را ایجاد موسسه‌های واسط و ضامن بین صنایع کوچک و بانک‌ها برای ایجاد  ارتباط سازنده بین بخش بانکی و بخش تولید می‌داند. حقگو عنوان می‌کند:"بخش عمده ای از منابعی که موردنیاز واحدهای صنعتی هست، چه به لحاظ سرمایه در گردش چه تامین منابع مالی برای طرح‌های توسعه از طریق نظام بانکی تامین شده و می‌شود و تنها بخش کوچکی از نیازهای مالی صنایع کوچک از طریق بازار سرمایه تامین می‌شوند."

وی تصریح می‌کند:"در برهه‌ای این امیدواری وجود داشت که بتوان از طریق جذب منابع و سرمایه خارجی طرح‌های توسعه ای و سرمایه گذاری مستقیم خارجی در خصوص  طرح‌هایی که مورداقبال شرکای خارجی قرار دارند نقدینگی کوچک‌ها را تامین کرد؛ اما پس از تحریم‌ها این اهداف عملیاتی نشد و اگرچه از سال 94 هیئت‌های خارجی برای تامین مالی طرح‌های توسعه‌ای صنایع به ایران آمدند، اما به واسطه فشار تحریم‌ها تمایل آنها برای سرمایه‌گذاری از بین رفت."

این تحلیلگر صنعتی می‌گوید:"بازار سرمایه رشد کرده و نشان می‌دهد بخش عمده ای از سرمایه‌های جامد به سمت این بازار هدایت می‌شود صنایع می‌توانند برای تامین مالی از طریق بازار سرمایه امیدوار باشند؛ اما این روش هم پایدار نیست."

گرایش بانک‌ها به صنایع مادر 

به گفته حقگو، تمایل و گرایش بانک‌ها ارائه تسهیلات به بنگاه‌های بزرگ صنعتی است؛ چون واحدهای کوچک تضمین‌های لازم برای بازپرداخت وام را ندارند  و به راحتی نمی‌توانند بازپرداخت کنند؛ بنابراین گرایش بانک‌ها بیشتر به تامین مالی بنگاه‌های بزرگ است؛ بنابراین شاهد یک خلأ جدی درخصوص تامین مالی بنگاه‌های کوچک و متوسط هستیم.  

وی می‌گوید:"در یک برهه‌ای مطرح شد که بانک صنعت و معدن  می‌تواند تامین مالی واحدهای صنعتی کوچک و متوسط را انجام دهد. بعدها هم از راه اندازی و تاسیس بانک صنایع کوچک صحبت به میان آمد؛ اما این راهکارها نمی‌تواند دغدغه تامین نقدینگی کوچک‌ها را برطرف کند."

این تحلیلگر صنعتی ادامه می‌دهد:"نبود نهادهای واسط و ضامن بین بانک‌ها و بنگاه‌های صنعتی، مهم ترین عاملی است که تامین مالی صنایع کوچک و متوسط را با مشکل مواجه کرده است. در تمامی‌دنیا نهادهای واسط یا نهادهای ضامن به عنوان شرکت‌های مشاوره ای یا نهادهایی که توجیه فنی و اقتصادی بنگاه‌ها را بررسی می‌کنند راه اندزای شده اند و بانک‌ها نیز این موسسات را به رسمیت می‌شناسد."

حقگو اظهار می‌کند:" در برنامه چهارم و پنجم توسعه تشکیل بانک اعتبارات توسعه صنعتی  در  دستور کار قرار گرفت که این نهاد پروژه‌های صنعتی را مورد سنجش قرار می‌داد و براساس آن منابع را در اختیار فعالان اقتصادی قرار می‌داد؛ اما الان مهم ترین نهاد بین صنایع و بانک‌ها همان بانک صنعت و معدن است که این نهاد واسط بضاعت و منابعی ندارد تا بنگاه‌های کوچک و متوسط را تامین مالی کند."

وی ادامه می‌دهد:" در مجلس هم طرح ایجاد نهاد ضمانت مطرح شد تا این نهاد صندوق‌های مختلف مانند صندوق حمایت از صنایع دانش‌بنیان یا حمایت از فعالیت‌های معدنی را تجمیع کند و به این واسطه نهاد بزرگ‌تری تشکیل شود تا واسط بین بانک‌ها و صنایع باشد و منابع را از بانک‌ها بگیرد و به پروژه‌های صنعتی که قابل توجیه هستند تخصیص دهد."

حقگو توضیح می‌دهد:"در سال رونق تولید، بنا شد تا 30 هزار میلیارد تومان به صنایع اختصاص پیدا کند و کارگروه‌هایی در استان‌ها تشکیل شود تا این بنگاه‌ها تشخیص دهند کدام صنایع را باید به بانک‌ها معرفی کنند؛ اما چنین ساختاری زمینه فساد را فراهم می‌کند؛ چون این کارگروه‌ها بستری می‌شود برای سلیقه‌ای عمل کردن عده ای خاص."

وی اذعان می‌کند:"بیش از 800 میلیارتومان از طریق دولت وام کم‌بهره به بنگاه‌ها داده شد که این میزان می‌توانست از طریق واسطه‌ها به بنگاه‌هایی تعلق بگیرد که رقابتی شود و نه اینکه صرفا به بنگاه‌های ورشکسته تعلق پیدا کند. این تحلیلگر صنعتی تاکید می‌کند: ایجاد و راه‌اندازی موسسات و نهادهای مشاوره ای و ضمانتی باید در اقتصاد پابگیرد تا منابع مالی صنایع تامین شود."

حمایت مالی کشورهای پیشرفته  

در کشور‌های توسعه‌یافته  پرداخت تسهیلات بانکی به بنگاه‌های اقتصادی کوچک و متوسط به منظور تامین مالی این واحدها پیچ‌و‌خم‌های مسیر اعطای تسهیلات در ایران را ندارد؛ علاوه بر این مراجع دیگری نیز برای تامین مالی بنگاه‌های اقتصادی وجود دارند که در مواقع نبود نقدینگی کافی می‌توان از آنها کمک گرفت. اقتصادهای نوظهور دنیا از صنایع کوچک و متوسط برای رشد اقتصادی خود استفاده می‌کنند و روش‌های حمایتی مختلفی را برای تامین مالی آنها در پیش گرفته اند.افزایش تسهیلات دارای ضمانت ازسوی دولت در کشورهای آمریکا، انگلستان، ترکیه، تایلند، اسپانیا و روسیه مرسوم است.

تضمین‌های ویژه و وام برای شروع نیز روش حمایتی دیگری است که در کشورهای اتریش، کانادا، دانمارک، مکزیک، هلند ، انگلستان، صربستان اجرایی می‌شود. کره و دانمارک نیز از مشوق‌های صادراتی برای صادرات صنایع کوچک و متوسط نیز استقبال می‌کنند.

گزارش از: مینا ایزدی

انتهای پیام/

کلید واژه ها:
تبلیغ داخلی آناج
مشاهده مطلب
نظر شما
  • 0
  • 0
  • 0
  •  
  • آناج نظراتی را که حاوی توهین است منتشر نمی‌کند.
  • لطفآ از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگیلیش) خودداری نمائید.
  • توصیه می‌شود به جای ارسال نظرات مشابه با نظرات منتشرشده، از مثبت و منفی استفاده فرمائید.
  • با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابهی دارند، انتشار نمی‌یابند.
  •