جولان «باج نیوزها» در فضای مجازی
  • 1398/07/03 10:29
  • 112897
پس از نفوذ فیک‌نیوزها؛

جولان «باج نیوزها» در فضای مجازی

کامبیز نوروزی، حقوقدان و کارشناس رسانه، توسعه «باج نیوزها» را مدلول نبود گردش آزاد و درست اطلاعات عنوان می‌کند.

گروه اجتماعی آناج؛ بعد از نفوذ «فیک نیوزها» یا همان اخبار جعلی به فضای مجازی، اکنون واژه جدیدی به دایره واژگان مربوط به این فضا اضافه شده است؛ کلمه ای که کامبیز نوروزی، حقوقدان و فعال رسانه ای در گفت‌وگو با رسانه ها از آن به عنوان «باج نیوزها» یاد می‌کند؛ به این معنا که کانال گردانان و ادمین‌ها و صاحبان صفحات و پیج های اینستاگرامی، توییتری، تلگرامی و... مبادرت به انتشار اخباری می‌کنند که به واسطه آن می توانند افرادی را که اخبار منتشره شده به نوعی به ضرر و زیان آنهاست، تحت فشار قرار دهند و با تهدید تلکه‌شان کنند و از آن‌ها باج بگیرند.

باجی که هر چیزی می‌تواند باشد؛ پول و مقام یا خواسته‌ها و مطالبات دیگری که انتشار دهندگان «باج نیوزها» خواهان آن هستند و اصلا به همین دلیل نیز چنین خبرهایی را منتشر می‌کنند. البته «باج نیوزها» تنها به وسیله یک فرد منتشر نمی‌شود، بلکه در چرخه انتشار و انعکاس «باج نیوزها» افراد معتددی نقش دارند؛ افرادی که کارشان شاید شبیه به جاسوس‌ها باشد و اسمشان را بتوان گذاشت نان و فراگیرتر‌شدن چنین اخباری می‌شود.

عدم شفافیت، عامل اصلی بروز «باج نیوزها»ست اما سروکله «باج نیوزها» یک‌دفعه از کجا پیدا شد؟ با گسترش فضای مجازی و همه‌گیر‌شدن آن، (به گونه‌ای که اکنون کمتر کسی را پیدا می کنید که یک گوشی اندروید در اختیار نداشته باشد و گردشگر فضای مجازی نباشد)، رشد و توسعه «باج نیوزها» موضوع دور از ذهنی نیست.

اما شاید اصلی‌ترین دلیلی که باعث گسترده‌تر شدن این نوع از اخبار می‌شود، عدم شفافیت و قرار گرفتن عملکرد مدیران در اتاقک های شیشه‌ای و همچنین مبارزه با سوء استفاده های مالی است و نه به قول نوروزی خلأ قانونی؛ چرا که اگر همه مدیران این مهم را سرلوحه خود قرار می‌دادند و اهل فساد (اشاره به برخی از آنها و نه همه) نبودند و از آن دوری می کردند، نیازی به بهادادن و باج دادن به «باج نیوزها» نبود و کسی از انتشار آن ترس و واهمه‌ای هم نداشت.

درحال حاضر چنین موضوعی مرجعیت ندارد و با وجود تلاش‌های بسیاری از خبرنگاران و اهالی رسانه و برخی از متولیان مبارزه با فساد، شفافیت همچنان در ادبیات مدیران و مسئولان، جایگاهی ندارد.

علاوه براین، یکی دیگر از عواملی که باعث ترویج و تکثیر «باج نیوزها» می‌شود، عملکرد رسانه‌هاست که اتفاقا کامبیز نوروزی، حقوقدان نیز در گفت‌وگو با رسانه ها به آن اشاره می‌کند و توسعه «باج نیوزها» را مدلول نبود گردش آزاد و درست اطلاعات می‌داند.

به این معنا که وقتی رسانه‌های رسمی و پرمخاطب و همچنین خبرنگاران و اهالی رسانه به دلایل مختلفی از جمله وابستگی، ترس از تهدید و جریمه و توبیخ شدن، محدودیت و ممنوعیت و... نمی‌توانند به طور کامل و واضح به شفاف سازی و افشاگری بپردازند (و در این صورت با مشکلات بسیاری مواجه می شوند)، یا اینکه فضایی برای انتشار اخبار واقعی وجود ندارد، جا برای رسانه‌های غیررسمی و کانال‌های تلگرامی که اقدام به انتشار «باج نیوزها » می‌کنند باز می‌شود و آنها فرصتی می‌یابند تا در این فضا جولان دهند و مدیران و مسئولان و ... را تلکه کنند؛ همانند باج بگیرهایی که در فضای واقعی، جلوی افراد را می‌گیرند و به زور آنها را تلکه می کنند.

کامبیز نوروزی از کارشناسان رسانه درباره آنها به «اعتماد آنلاین» اینچنین تشریح می‌کند:

" اگر بخواهند درست کار کنند هر مورد از اینها را باید گزارش دهند. فرض کنید یک نفر سر خیابان ایستاده، یقه کسی را می‌گیرد و می‌گوید: هرچه در جیبت داری به من بده! بهترین کار این فرد این است که اگر هم این کار را کرد و تسلیم این باج گیری و زورگیری شد، حداقل گزارش دهد. مگر آنکه خودِ این فرد متخلف باشد یا مرتکب جرم شده باشد و چیزی به عنوان حق السکوت داده باشد.

جولان «باج نیوزها» در فضای مجازی نبود گردش آزاد و درست اطلاعات باعث تولد این رسانه‌ها شد به نرخ روز خورانی که با منتقل کردن اخبار اداره ای که در آن مشغول به کار هستند در این چرخه ورود پیدا کرده و مدام راپُرت «این» و «آن» را به منتشر کننده اصلی منتقل می‌کنند.

لابد این افراد به ازای راپرت ها و اخبار مگو و دست اولی که در اختیار منتشرکننده قرار می‌دهند، دستمزد و پورسانت و پاداش های چشم گیر و... نیز دریافت می کنند یا از این طریق به مقاصد دیگر خود می رسند؛ مقاصدی همچون زیرآب زنی و رسیدن به پست های مهم‌تر و بالاتر و ... .

مواجه شدگان با «باج نیوزها» از چه جنسی هستند؟ واکنش مدیران و افراد دیگر و درواقع مهره‌هایی که هدف اصلی «باج نیوزها» هستند، چیست و چگونه با چنین اخباری که این روزها تعدادشان هم اندک نیست و هر دم نیز از باغشان بری می‌رسد، باید برخورد کنند؟

در پاسخ به این سوال باید گفت شاید بتوان واکنش چنین افرادی را به سه دسته تقسیم کرد؛ دسته اول افرادی هستند که با انتشار این اخبار به هول و ولا می افتند و دست پاچه می شوند؛ افرادی که لابد ریگی به کفششان هست و گرنه طلا که پاک است چه منتش به خاک است؟

بنابراین افراد راهی ندارند، جز تسلیم شدن در برابر درخواست ها و مطالبات «باج نیوزها » و حق السکوت دادن به آنها، به شرط اینکه قضیه ای که به ضرر آنهاست هر چه زودتر ختم به خیر شود و آنها را از چنین برزخی نجات دهد؛ موضوعی که نه تنها به کاهش حجم «باج نیوزها » کمک نمی کند، بلکه باعث افزایش تعداد آنها و همچنین انگیزه های ثانویه برای انتشار و ترویج بیشتر «باج نیوزها » می شود.

اما دسته دوم مواجه شدگان با «باج نیوزها» افرادی هستند که از محاکمه ترس و واهمه ای ندارند و خودشان و عملکردشان را به راحتی در معرض قضاوت عمومی قرار می دهند و از این مسئله نیز بیمی ندارند؛ چرا که از خودشان مطمئن هستند. آنها معمولا کسانی هستند که در برابر نشر چنین اخباری که معمولا هم بدون سند و مدرکی به مردم ارائه می شود، مقاومت می کنند و در صورت نشر نیز به اعاده حیثیت اقدام می کنند.

دسته سوم نیز آنهایی هستند که در برابر «باج نیوزها » سکوت می کنند و لب به سخن نمی گشایند؛ حتی ا گر انتشار این اخبار، به ضرر و زیانشان تمام شود، باز هم تمایلی به درگیر کردن خودشان با صاحبان «باج نیوزها » ندارند و معتقدند هر گونه عکس العمل و واکنش باعث گسترده تر و فرا گیرتر شدن چنین اخباری می شود. "

انتهای پیام/

کلید واژه ها:
تبلیغ داخلی آناج
مشاهده مطلب
نظر شما
  • 0
  • 0
  • 0
  •  
  • آناج نظراتی را که حاوی توهین است منتشر نمی‌کند.
  • لطفآ از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگیلیش) خودداری نمائید.
  • توصیه می‌شود به جای ارسال نظرات مشابه با نظرات منتشرشده، از مثبت و منفی استفاده فرمائید.
  • با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابهی دارند، انتشار نمی‌یابند.
  •