سفره تحریف در دل عزای حسینی
  • 1398/06/17 15:48
  • 112473
حکایت کم‌سن‌ترین جنگجوی کربلا؛ قاسم ابن الحسن

سفره تحریف در دل عزای حسینی

قاسم ابن الحسن کم سن و سال‌ترین جنگجوی دشت کربلا که همواره روایت‌ها از بینش و فهم عمیق او نقل شده اما عده‌ای سعی دارند داستان‌ها و تخیلات ساختگی برای این سردار نوجوان لشکر امام حسین اجرا کنند.

گروه اجتماعی آناج؛ شب ششم ماه محرم، به نام مبارک حضرت قاسم ابن‌ الحسن نام‌گذاری شده و همه ساله در این شب روضه نوجوان دشت کربلا در محافل عزا خوانده می‌شود. در این بین عده‌ای پسر بزرگوار امام حسن (ع) که به همراه برادر خود قربانی راه دین و حق و حقیقت در رکاب سرور و مولای خویش شدند را داماد کربلا می‌نامند.

گاهی تحریف‌های در تاریخ اسلام صورت می‌گیرد که با خرافه‌گویی‌ها و دروغ‌پراکنی‌ها چهره متفاوت و گاها منفوری را به رسانه‌های غرب تزریق می‌کند. ماجرای ساختگی دامادی حضرت قاسم (ع) نیز از جمله همین ظلم‌هاست که در راستای تبدیل یک نهضت الهی به یک درام احساسی صرف و بی‌منطق صورت می‌گیرد!

این در حالی است که با مروری اجمالی به مقاتل و منابع تاریخی چنین به دست می‌آید که شش تن از پسران امام حسن مجتبی علیه السلام به نام‌های حسن بن الحسن، قاسم بن الحسن، عبداللّه بن الحسن، عمرو بن حسن، عبدالرحمن بن حسن و ابوبکر بن حسن، به همراه امام حسین علیه السلام به سوی کربلا حرکت کردند.

ماجرای حضور جناب قاسم در کربلا

حضرت قاسم (ع) که کم سن و سال‌ترین جنگ جوی دشت کربلاست به طوری که در مقاتل چنین خوانده می‌شود که به خاطر جثه کوچک و نهیف این نوجوان بدون زره وارد کارزار رزم می‌شود. ایشان فرزند امام حسن مجتبی (ع) است و مادرش رَمله نام دارد.

حضرت قاسم (ع) نوجوانی که هنوز به سن بلوغ نرسیده بود. او حدودا سه ساله بود که پدرش شهید شد و در مهد تربیت حسینی رشد کرد و آن روح بلند و همت عالی در این جوان هاشمی اثری عمیق پیدا کرد و با این‌که در واقعه‌ی کربلا، نوجوانی کم سن و سال بود اما وقتی به میدان رفت بر خلاف انتظار لشکریان دشمن، چنان با شهامت و دلیرانه جنگید و بر قلب دشمن تاخت تا اینکه بر او حمله کرده و شهیدش کردند.

در شب عاشورا امام حسین (ع) بیعت خویش را از عهده یاران و اهل بیت خویش برداشتند و به آنان فرمودند: "آگاه باشید، گمان می‏‌کنم فردا روز برخورد ما با این دشمنان است. آگاه باشید، نظرم این است که شما همگی با آزادی بروید. از ناحیه من عهدی بر گردن شما نیست. شما را تاریکی شب‏ از دید دشمن‏ می‏‌پوشاند، آن را مرکب خود قرار دهید و بروید..."

جناب قاسم ابن حسن در میان مجاهدینی بود که با امام خویش بیعت کردند و گفتنی است در آن جمع، جز کم سن‌ترین مبارزان بود.

وی در پایان مجلس از امام حسین (ع) سوال کرد: «آیا فردا من نیز شهید خواهم شد؟» امام حسین (ع) در جواب وی فرمود: «مرگ در نظر تو چگونه است؟» قاسم پاسخ داد: «احلی من العسل؛ از عسل شیرین‌تر است.» جواب قاسم بن الحسن (ع) به سوال عموی بزرگوار خویش درباره مرگ بس شگرف و تامل برانگیز است؛ چرا که قاسم بن الحسن که نوجوانی بیش نیست باید چه جهان‌بینی و نگرشی نسبت به دنیا داشته باشد که مرگ در نگاه وی از عسل شیرین‌تر باشد؟

شهادت حضرت قاسم (ع) در سال 61 هجری قمری رخ داد و آن‌طور که سن آن حضرت را 13 سال نوشته‌اند، تاریخ ولادت ایشان را می‌توان اوایل سال 48 هجری قمری تخمین زد.

رجزهای حضرت قاسم (ع) نشان از معرفت و سطح درک و فهم وی داشت. با این‌که وی نوجوانی نابالغ است، اما در دانایی و شجاعت از بزرگمردان چیزی کم ندارد. ابومخنف به سندش از حمید بن مسلم (که خبرنگار لشکر عمر بن سعد است). روایت کرده که گفت: از میان همراهان حسین علیه السلام پسری که گویا پاره ماه بود به سوی ما بیرون آمد، و شمشیری در دست و پیراهن و جامه‌ای بر تن داشت. قاسم ابن الحسن جنگ نمایانی کرد و افرادی از لشکر عمر بن سعد ملعون را به دوزخ فرستاد و در نهایت به سبب شمشیری که بر فرق سرش خورد از اسب به پایین افتاد و عموی خود امام حسین (ع) را به کمک طلبید.

داستان عروسی قاسم در صحرای کربلا تحریف تاریخی

یکی از داستان‌هایی که درباره ایشان گاها توسط برخی مداحان و روضه خوانان بیان می‌شود مربوط به قصه دامادی جناب قاسم علیه السلام در کربلا و تزویج او با فاطمه بنت الحسین (ع) است که صحت ندارد چه آنکه در کتب معتبره به نظر نرسیده و به علاوه آنکه حضرت امام حسین علیه السلام دو دختر داشتند چنانکه در کتب معتبره ذکر شده، یکی سکینه که شیخ طبرسی فرمود: سیدالشهداء علیه السلام او را تزویج عبدالله کرده بود و پیش از آنکه زفاف حاصل شود عبدالله شهید شد و دیگر فاطمه که زوجه حسن مثنی بوده که در کربلا حاضر بود.

طبری می‎گوید: قاسم ده سال داشت و در مقتل ابی‎ مخنف آمده: قاسم در کربلا چهارده ساله بود.

علامه مجلسی بر این باور است که ماجرای عروسی قاسم سند معتبری ندارد. منشأ این حکایت دو کتاب است؛ یکی منتخب المراثی، اثر شیخ فخرالدین طریحی ـ نویسنده‎ی مجمع البحرین ـ و دیگری روضة الشهدا، نوشته‎ی ملاحسین کاشفی ـ صاحب انوار سهیلی ـ است. این کتاب اولین مقتلی است که به فارسی نوشته شده است.

مرحوم شیخ مفید، سه نفر از فرزندان امام حسن(ع) را نام برده که در کربلا به شهادت رسیده‌اند که عبارتند از: قاسم، ابوبکر و عبدالله. و مرحوم محدث قمی از فرزند دیگری بنام عبیدالله نیز یاد کرده است که او نیز در کربلا شهید شد.

محدث قمی در منتهی‎الآمال و نفس المهموم،دامادی قاسم را رد می‎کند و می‎گوید: نویسندگان، نام حسن را با قاسم اشتباه کرده‎اند.

استاد شهید مرتضی مطهری نیز عروسی قاسم را مردود می‎داند و مستند می‎کند به این که در هیچ کتاب معتبری وجود ندارد.

حاجی نوری هم بر این باور است که ملاحسین کاشفی، اولین کسی است که این مطلب را در کتاب روضة الشهدا آورده و اصل قضیه صد در صد دروغ است.

اشتباه در نام حسن مثنی و قاسم

حسن مثنّی پسر دیگر امام حسن (ع) که مادر وی، خوله، دختر منظور فزاریه است.

در این باره روایت می‎کنند که وقتی امام حسین (ع) مسیر مدینه تا کربلا را طی می‎کرد، حسن بن حسن از عموی خویش، امام حسین (ع)، یکی از دو دختر او را خواستگاری کرد. امام حسین (ع) فرمود: هر یک را که بیشتر دوست داری اختیار کن، حسن خجالت کشید و جوابی نداد، امام حسین (ع) فرمود: من برای تو فاطمه را اختیار کردم که به مادرم دختر رسول خدا، شبیه‎تر است.

به این ترتیب وجود فاطمه‎ی نو عروس در کربلا امری مسلم است. اگر فرض کنیم ازدواج قاسم درست باشد، باید گفت: امام حسین (ع) دو دختر به نام فاطمه داشتند که یکی را به حسن تزویج کرده و دیگری را برای قاسم عقد نموده‎اند، یا این که بگوییم: دختری که به عقد قاسم درآمده، نامش فاطمه نبود و نقل تاریخ در این مورد اشتباه است و اگر این داستان را صحیح ندانیم، باید بگوییم راویان نام حسن را از روی اشتباه، قاسم نقل کرده‌اند. در هر صورت، بیشتر تحلیل‎گران واقعه عاشورا، عروسی قاسم را نادرست می‎دانند.

گذشته از جعلی و نادرست بودن دامادی حضرت قاسم در کربلا، نوع مواحهه با این ماجرا توسط برخی هیئت هاست. سفره عقد رنگارنگ و پر خرج که حالا در برخی هیئت‌ها بیشتر از عزای اباعبدالله به چشم می‌خورد و بدعتیست که ظاهرا قصد دارد حزن و اندوه عظیم واقعه کربلا را تحت‌الشعاع قرار دهد. سفره‌ای که بیش از آنکه بخواهد شخصیت قاسم ابن الحسن را برای مردم معرفی کند، پرده ایست که روی چهره مسمم و عرفانی این نوجوان کشیده می‌شود تا از دید مردم فراموش شود.

منابع:

منتخب التواریخ، حاج محمدهاشم بن محمد علی خراسانی، انتشارات علمیه اسلامیه، ص 266.
ریاض القدس المسمی بحدائق الانس، مرحوم صدرالدین واعظ قزوینی، ج 2، کتابفروشی اسلامیه، تهران، سال 1374 هـ ق، ص 42.
منتهی الآمال، محدث قمی، انتشارات هجرت، تابستان 1374، چاپ هشتم، ج 1، ص 700.
ابوالحسن شعرانی، همان مأخذ.
حماسه حسینی، مرتضی مطهری، ج 1، ص 28، انتشارات صدرا، خرداد 1364.
آشنایی با فرزندان و یاران چهارده معصوم علیهم السلام، احمد امیری‌پور.

انتهای پیام/

کلید واژه ها:
تبلیغ داخلی آناج
مشاهده مطلب
نظر شما
  • 0
  • 0
  • 0
  •  
  • آناج نظراتی را که حاوی توهین است منتشر نمی‌کند.
  • لطفآ از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگیلیش) خودداری نمائید.
  • توصیه می‌شود به جای ارسال نظرات مشابه با نظرات منتشرشده، از مثبت و منفی استفاده فرمائید.
  • با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابهی دارند، انتشار نمی‌یابند.
  •