دوگانه‌ی ساختگیِ محرم و فقر/ شعرای مهجور، مداحان معروف/ ولیعصر جدای از تبریز نیست
  • 1398/06/12 17:45
  • 112412
در گفت‌وگوی آناج با مداح جوان تبریزی مطرح شد؛

دوگانه‌ی ساختگیِ محرم و فقر/ شعرای مهجور، مداحان معروف/ ولیعصر جدای از تبریز نیست

نیما شکوهی معتقد است: شاخسی اگر درست هدایت شود نوعی اعلام وجود و رژه سیاسی و حماسی است.

گروه فرهنگی آناج؛ مداحان اگرچه همیشه در کانون توجه قرار دارند اما ماه محرم، این قشر را که اکثرا جوان هستند به ویترین جامعه سوق می‌دهد و گاهی حواشی، آنان را گرفتار می‌کند و تا سال‌های سال سایه حاشیه از سر آنان باز نمی‌شود. اگرچه این اتفاق چندان متداول نیست و بسیاری از مداحان به ویژه مداحان جوان تبریزی مورد توجه و عنایت مردم هستند و بسیاری محرم را با نوای آنان به سر می‌برند.

اهمیت مداحی و ضرورت توجه به روضه‌خوانان جوان باعث شد تا پای صحبت‌های یکی از مداحان تبریزی جوان اما باتجربه بنشینیم. بسیاری نام "نیما شکوهی" را با دسته عزاداری‌اش در ولیعصر تبریز می‌شناسند اما مجالس روضه‌خوانی او در هیئت دلدادگان حضرت زهرا(س) هم کم فروغ نیست. مشروح گفت‌وگوی آناج با این مداح جوان و صاحب نام را در ادامه بخوانید:

آناج: با توجه به شناخت مختصری که داریم می‌دانیم مداحی و تشکیل دسته عزاداری را از یک مجتمع مسکونی و فضایی کوچک شروع کرده‌اید. چه شد که این فضای کوچک به سطح شهر رسید و اینچنین مورد توجه مردم قرار گرفت؟

شکوهی: از سال 71 زمانی که حدودا ده سال داشتیم دسته‌ای برای بچه‌ها تشکیل داده بودیم و از آنجایی که امکاناتی نداشتیم به جای طبل و سنج به حلبی‌های معمولی می‌نواختیم. کم کم این دسته مورد لطف و حمایت قرار گرفت و هیئت مکتب الائمه برای بزرگسالان تشکیل شد و بعد از آن در سال 78 یک دسته شاه‌حسین گویان در مجتمع مسکونی فرهنگ‌شهر تشکیل و پس از مدتی به صورت رسمی به دسته شاه‌حسین گویان کوی ولیعصر تبدیل شد.

آناج: از اساتید مداحی‌تان بفرمایید..

شکوهی: اولین استاد مداحی من حاج مصطفی هاشمی مشهور به حاج مصطفی نقاش بود. البته من از 9 سالگی مداحی می‌کردم اما بستر مناسبی فراهم نمی‌شد. ایام 28 صفر بود که هیئت حاج مصطفی نقاش به فلکه تختی آمد و فاصله بسیار کمی با ما داشت، آن روزها تمامی مداحان این هیئت در مشهد بودند و من به آنها گفتم که می‌توانم مداحی کنم. حاج محمد قندیان مرا به آن هیئت برد و نوحه خواندم و بعد از آن به جلسات هفتگی رفتم و کم کم نوحه را یاد گرفتم.

آناج: از روند اشعار مرثیه، آئینی و عاشورایی رضایت دارید؟

شکوهی: بنده زمان زیادی مانده تا در این باره اظهار نظر کنم اما به نظرم شعر، محتوا و عزاداری هیچوقت تحلیل نمی‌رود و همیشه در حال پیشرفت است. البته در زمان‌های مختلف کارها قالب به قالب متفاوت است. به طور مثال در گذشته شاید بر روی متن توجه بیشتری می‌شد و امروز به ریتم اهمیت بیشتری داده می‌شود تا مخاطب جذب شود. تبریز مهد شعر و فرهنگ است و مهد فرهنگ باقی خواهد ماند. البته برای هرچیزی که زحمت کشیده نشود، پسرفت وجود دارد. کانون مداحان و کلاس‌های اساتیدی مانند حاج مهدی خادم آذریان در تبریز وجود دارد که از مداحان حمایت می‌کنند و باید این حمایت وجود داشته باشد تا به دست مداحان نوجوان اشعار صحیح و موثری داده شود.

ما از حاج حمید طهبازها و حاج ابوالفضل رضایی‌ها تلمذ کردیم و از اینها شعر یاد گرفتیم. اما متاسفانه برخی مداحان امروز تفاوت فرهنگ عزاداری ما با مناطق فارس نشین را نمی‌دانند و به نظرم اگر به جای تقلید به دنبال تولید محتوا باشیم بسیار موفق تر خواهیم بود.

شعرای مهجور، مداحان معروف

آناج: ارتباطتان با شعرا چگونه است؟ با شاعر خاصی برای ایجاد این تحول در محتوا مرتبط هستید؟

شکوهی: هرچیزی مستلزم وقت و هزینه است و جا دارد که اینجا زبان گویای شاعران باشیم. در تبریز هیچ حمایتی از شعرا وجود ندارد. برای تولید یک شعر، فراغت و آرامش نیاز است و به نظرم دست اندرکاران به شعرای مرثیه که تعدادشان خیلی زیاد نیست باید بسیط‌تر نگاه کنند. متاسفانه در کشور ما تنها به مداحان توجه می‌شود و شعرا مهجور مانده‌اند. شعرای ما برای شعر مبلغی دریافت نمی‌کنند در حالیکه باید شب و روز بیدار بمانند و شاید هفته‌ها سرودن یک شعر زمان ببرد. اما به شعرای ما کم لطفی شده و کسی آنها را نمی‌شناسد و از آنها حمایت نمی‌کند. البته در تهران برخی کانون‌ها و خیرین از شعرا حمایت کرده و به وضعیت آنها رسیدگی می‌کنند.

آقای داوود قره‌زاده از جمله شاعرانی است که چند سالی است با هم کار کرده‌ایم و از چهار سال قبل که موضوع داعش بسیار جدی بود، اشعار مدافعان حرم  سروده شد و در این راستا کاری نمادین انجام دادیم. با اوج گرفتن رویکرد حمایت از محور مقاومت اسلامی، در ولیعصر 2 هزار نفر به عنوان مدافع حرم ثبت‌نام کردند. در سه سال اول مبارزه با داعش، 90 درصد از اشعار ما درباره مدافعان حرم بود. برخی‌ها در این راستا علیه ما انگ سیاسی می‌زدند ،در حالیکه قیام امام حسین(ع) سیاسی بود.

ولیعصر جدای از تبریز نیست

آناج: اشتیاق و محبت به اهل بیت(ع) در منطقه مرفه‌نشین ولیعصر از کجا نشات می‌گیرد؟

شکوهی: ولیعصر جدای از تبریز نیست. در مناطق سنی‌نشین و میان مسیحیان محبت به اهل بیت(ع) دیده می‌شود. این بی انصافی است که این منطقه را جدا از دیگران تلقی کنیم. البته 20 سال است که این دسته در حال فرهنگ‌سازی است، سال 81 حتی پیراهن مشکی جای خود را باز نکرده بود و علی‌رغم اینکه علاقه وجود داشت اما می‌دیدید که کسی با لباس رنگی در دسته حرکت می‌کند. دسته شاه حسین گویان جای خود را در این سالها باز کرد و این محبتی که وجود داشت هدایت شد. امروز یکی از منظم‌ترین و پرشورترین دسته‌جات در کوی ولیعصر را مشاهده می‌کنید.

شاخسی مستندترین نوع عزاداری

آناج: در مورد جایگاه اجتماعی شاخسی که ویژه مناطق آذربایجان است بگویید.

شکوهی: حاج آقای زرین قلم به نقل از پدر بزرگوارشان عنوان می‌کنند که شاخسی یا همان شاه حسین گویان سنددارترین نوع عزاداری است. روایت است که عمر سعد تصمیم داشته تا شب تاسوعا به خیمه‌ها حمله کند و طبل جنگ نواخته شد و امام حسین(ع) یک شب را مهلت گرفتند. وقتی حضرت عباس(ع) به خیمه‌ها بازگشتند هرکس مشغول رجزخوانی شد تا زنان و کودکان در خیمه‌ها نترسند. شاخسی فلسفه حماسی و دینی دارد و به همین دلیل است که این رجز تنها تا ظهر عاشوراست و عزاداری‌ها بعد از ظهر عاشورا به سینه‌زنی و هیئتی تبدیل می‌شود.

در مشهد مقدس دسته شاه حسین گویان ما در ایام 28صفر براه می‌افتد. و برای بسیاری از مردم جذاب و پرشور است. چند سال قبل حتی بنرهایی درباره تاریخچه و فلسفه شاخسی در مشهد نصب شد که بسیار خوب جواب داد. شاخسی اگر درست هدایت شود نوعی اعلام وجود و رژه سیاسی و حماسی است؛ فلسفه این نوع عزاداری این است که تا خون داریم از سیدالشهدا دفاع می‌کنیم و نمونه آن شهید حججی‌ها، نومی گلزارها و جوانی‌هاست. امروز هم برای جانفشانی در راه ولایت و مقام معظم رهبری که افتخار شیعیان است آماده‌ایم.

دوگانه‌ی ساختگیِ محرم و فقر

آناج: درباره رفع آسیب‌های شاخسی و راه‌بندان‌ اقداماتی انجام داده‌اید؟

شکوهی: در این زمینه کسانی که گلایه دارند و کسانیکه در شاخسی شرکت می‌کنند، حق دارند. در مسیرهای پرتردد ممکن است با بسته شدن خیابان‌ها کسی مریض یا کار فوری داشته باشد. دسته‌های عزاداری باید مسیری را انتخاب کنند که مسیر دوم داشته باشد تا مردم به زحمت نیفتند. خداوند حجت‌الاسلام والمسلمین آل‌هاشم را حفظ کند که جمله ارزشمندی فرمودند؛ "محرم توان شیعه را به رخ می‌کشد اما در کنار آن مردم آزاری نباید مشاهده شود. البته باید مراقب بود، گاهی این انتقادات راه را برای غرض ورزان تسهیل می‌کند.

در فضای مجازی کرارا مطرح میشود که هزینه محرم را برای فقرا خرج کنید. برخی‌ها به این مساله توان دادند و علت آن نیز رسانه‌های بیگانه‌ای بود که با غرض ورزی وارد این قضیه شدند. تمام کسانی که در محرم مخارج هیئات را تامین میکنند همان کسانی هستند که در طول سال به فقرا کمک می‌کنند. در مقابل این فضاسازی مسموم پیشنهادم این است که 50 درصد از هزینه‌ی سفرهای خارجی را خرج فقرا کنیم.

آناج: رابطه‌تان با دیگر مداحان تبریز چگونه است؟

شکوهی: بنده هم با طیف مداحان جوان و هم مداحان بزرگوار مانند حاج مهدی خادم آذریان که صاحب سبک و با وقار هستند و حق استادی به گردن ما دارند، رابطه خوبی دارم. البته پیشنهادم به مداحان این است که در محیط بیرون و در دسته‌جات روضه باز نخوانند زیرا ابهت روضه شکسته می‌شود.

سکولارهای سیاست زده

آناج: هیئات چگونه میتوانند بین هیئت سکولار و هیئت سیاست زده تمایز ایجاد کنند؟

شکوهی: در هیئت ما از ده سال قبل چهارچوبی تعیین شد و از زمانی که مقام معظم رهبری بحث هیئت سکولار را مطرح کردند تلاش شد تا به دور از سیاست زدگی در خط ولایت مسائل تبیین شود. ما عاشق آرمان‌ها و شهداییم و شهری دور از رانت و فساد می‌خواهیم که در آن برخورد با یک مراجعه کننده‌ی پایین شهری همانند برخورد با آقازاده‌ها باشد. متاسفانه عده‌ای این موضوع را سیاسی می‌دانند! در حالیکه فلسفه قیام امام حسین(ع) سیاسی است. متاسفانه در برخی هیئت‌ها کسی که متمکن و یا مسئول است احترام بیشتری نسبت به مردم دارد و این موضوع در هیئات به آسیب جدی تبدیل شده است.

آناج: اینروزها غنی‌سازی محتوایی هیئات و ارتباط موثر با روحانیت اصیل کمرنگ شده است. قبول دارید؟

شکوهی: بله قبول دارم. اما روحانی هیئت ما که دلدادگان حضرت زهرا(س) است، حاج آقا برگی هستند که در 8 سال گذشته حتی یک سخنرانی تکراری نداشتند و ما نیز بدون اجازه این روحانی بزرگوار کاری را انجام نمی‌دهیم و مشکلی از این بابت نداریم.

انتهای پیام/

کلید واژه ها:
تبلیغ داخلی آناج
مشاهده مطلب
نظر شما
  • 0
  • 0
  • 0
  •  
  • آناج نظراتی را که حاوی توهین است منتشر نمی‌کند.
  • لطفآ از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگیلیش) خودداری نمائید.
  • توصیه می‌شود به جای ارسال نظرات مشابه با نظرات منتشرشده، از مثبت و منفی استفاده فرمائید.
  • با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابهی دارند، انتشار نمی‌یابند.
  •