تبریز در انتظار بازگشت به شکوه دیپلماتیک
  • 1398/03/02 16:45
  • 109886
آیا دیپلماتِ بومی ظرفیت‌ها را بالفعل میکند؟

تبریز در انتظار بازگشت به شکوه دیپلماتیک

این مقال کوتاه ضمن بازخوانی و اشاره به پیشینه‌ی دیپلماتیک تبریز، ارزیابی کوتاهی از ظرفیت های کنسولی، جغرافیایی و اقتصادی تبریز و همچنین توانمندی‌های مسئول جدید دفتر نمایندگی وزارت‌ امور خارجه در شمالغرب کشور بتحریر آورده است.

گروه بین‌الملل آناج/ حامد خسروشاهی؛ تغییر مسئول نمایندگی وزارت امور خارجه در شمالغرب و تحرکات او در برقراری ارتباط با نهادهای دولتی و حاکمیتی استان امیدها برای بازگشت شکوه دیپلماتیک از دست رفته را به تبریز دوباره روشن کرده است.

در گذشته‌ی نه چندان دور، تبریز یکی از کانون‌های اصلی دیپلماسی خارجی ایران بود که یازده کنسولگری خارجی را در حالی که تنها هفت سفارت خارجی در تهران حضور داشتند، میزبانی می‌کرد. دوره پهلوی دوم و همزمان با نخست‌وزیری دکتر مصدق کنسولگری‌های خارجی در شهرهای کشور تعطیل شدند تا عملا این ظرفیت مهم از «تبریز» گرفته شود.

مشهد و بندرعباس دارنده بیشترین کنسولگری

اینک سوال اینجاست که چه عواملی یک کشور را برای ایجاد کنسولگری در شهری خارجی ترغیب میکند؟ و اساسا با وجود سفارتخانه ها، چه نیازی به کنسولگری‌هاست و ماموریت آنها چیست؟

در کتاب‌های حوزه بین‌الملل، مهم‌ترین وظیفه هر کنسولگری، امور کنسولی شهروندان آن کشور ذکر شده است. همچنین این دفاتر نمایندگی باید مسیر را برای تحصیل دانشجویان، کارآفرینی نخبگان، کارآفرینان و تجارت تجار کشورشان در کشور میزبان هموار سازند.

کشورها اغلب زمانی به سوی ایجاد نهاد دیپلماتیک دیگری، به غیر از سفارتخانه‌های خود در نقاط پایتخت‌های جهان، گام برمی دارند که توجیه کنسولی، جغرافیایی یا اقتصادی داشته باشد. به عبارتی، اگر فرض بر توجیه جغرافیایی و کنسولی بگذاریم، کمتر کشوری است که به ایجاد کنسولگری در کرج یا قم اقدام کند، چرا که نزدیکی این دو شهر به تهران، موجب می‌شود تا اتباع خارجی حاضر در آن‌ها، برای امور کنسولی مسافت کوتاهی را طی کرده و خود را به پایتخت و محل استقرار سفارتخانه مربوط برسانند.

در آن سو اما، اگر سری به فهرست کنسولگری‌های حاضر در ایران بزنیم، خواهیم دید که بیشترین آنها در مشهد و بندرعباس جای دارند. شهرهایی نشسته در همسایگی کشورهای شمال شرق و جنوب که فاصله زیاد جغرافیایی شان با تهران، خارجی‌ها را برای ایجاد کنسولگری به آنجا کشانده است.

علاوه بر این، بندرعباس قطب اقتصادی و تجاری نیز محسوب می شود و این خود دلیل دیگری است برای میزبانی از کنسولگری های بیشتر. البته در بین همه شهرهای ایران، این مشهد است که با شش کنسولگری فعال، دیپلماتیک ترین شهر ایران بعد از پایتخت محسوب می شود.

دور از مرکز بودن مشهد و نزدیکی به منطقه مرزی از یک سو و موقعیت گردشگری این شهر سبب شده است تا هر کشور خارجی که بخواهد نمایندگی (غیر از سفارتخانه) در ایران راه اندازی کند، اولین گزینه اش قطب گردشگری مذهبی ایران باشد. همچنین نزدیکی خراسان رضوی به شمال شرقی ایران موجب شد تا کشورهای آسیای مرکزی برای رفت و آمد و تعامات تجاری خود با ایران، در نزدیک ترین شهر مهم، یعنی مشهد دست به ایجاد نمایندگی بزنند. 

به طور کلی، 96 سفارتخانه و 18 کنسولگری خارجی در ایران قرار دارد که عراق و ترکیه هرکدام با سه، افغانستان، پا کستان، هند، قیرقیزستان و روسیه با دو و ترکمنستان و آذربایجان با یک کنسولگری در جدول 18 تایی نشسته اند.

کم رونقی در تبریز

استقرار اولین کنسولگری خارجی در تبریز به هشتاد سال قبل برمی‌گردد که انگلیسی‌ها در تبریز کنسولگری دایر کردند و بلافاصله دولت‌های روس و آلمان و سپس آمریکا نمایندگی خارجی در تبریز بنا کردند. خانه اردوبادی هم که امروز به عنوان مرکز اسنادملی شمالغرب از آن استفاده می‌شود، یادآور حضور کنسولگری عراق در تبریز است.

هم اکنون تنها دو جمهوری ترکیه و آذربایجان در تبریز کنسولگری دارند و دولت روسیه نیز با وجود داشتن ملک دیپلماتیک و حفاظت از آن توسط پلیس دیپلماتیک تشکیلات اداری در تبریز ندارد.

در سال‌های گذشته و بویژه با اتلاق عنوان "پایتخت گردشگری شهرهای اسلامی در سال 2018" به تبریز، اظهارنظر مقامات مسئول و بویژه استاندار و شهردار وقت تبریز در خصوص افزایش حضور کنسولگری‌های خارجی در تبریز، این بحث به محافل رسانه‌ای و فرهنگی راه یافت اما تاکنون هیچ قدم اجرایی در این خصوص برداشته نشده است. 

جایگزین کنسولگری‌ها

جدای از سفارتخانه ها و کنسولگری ها، دفاتر مشابه و البته غیردیپلماتیک دیگری نیز وجود دارند که ماموریتی تقریبا یکسان با دو مورد نخست دارند. نمونه اش دفاتر نمایندگی فرهنگی و اقتصادی تایپه (پایتخت تایوان) است که در برخی شهرها از جمله لندن، آدیس آبابا، رم و واشنگتن راه اندازی شده و جایگزین سفارتخانه یا کنسولگری است، زیرا این کشورها تایوان را کشوری مستقل از چین نمی دانند و بنابراین این کشور قادر به ایجاد دفاتر رسمی دیپلماتیک در مقاصد مورد نظرش نخواهد بود.

علاوه بر این، دفاتر اقتصادی و تجاری هنگ کنگ نیز در زمره دفاتر خارجی غیر دیپلماتیک قرار می گیرد که به منظور تسهیل فضای تجاری این منطقه در چند شهر دنیا دایر شده است.

حال با انتصاب اکبر عیسیزاده مسئول جدید دفتر نمایندگی وزارت امور خارجه در منطقه شمال‌غرب کشور که اصالتا اهل سراب و از دیپلمات‌های حوزه اقتصادی و باسابقه کشورمان است، انتظار می‌رود او با فعال کردن نفوذ خود و با استفاده از توان مذاکره و اقناع سفارت‌های خارجی بویژه کشورهای آسیای میانه و قفقاز، بتواند شکوه دیپلماتیک را به تبریز بازگرداند.

انتهای پیام/

کلید واژه ها:
تبلیغ داخلی آناج
مشاهده مطلب
نظر شما
  • 0
  • 0
  • 0
  •  
  • آناج نظراتی را که حاوی توهین است منتشر نمی‌کند.
  • لطفآ از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگیلیش) خودداری نمائید.
  • توصیه می‌شود به جای ارسال نظرات مشابه با نظرات منتشرشده، از مثبت و منفی استفاده فرمائید.
  • با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابهی دارند، انتشار نمی‌یابند.
  •