نبود برنامه‌ریزیِ حمل‌ونقل عمومی و گسترش فرهنگ ترافیک در تبریز/ افزایش آمار تصادفات رانندگی در شأن استان نیست
  • 1397/10/03 09:13
  • 106913
گفت‌وگوی آناج با عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد تبریز؛

نبود برنامه‌ریزیِ حمل‌ونقل عمومی و گسترش فرهنگ ترافیک در تبریز/ افزایش آمار تصادفات رانندگی در شأن استان نیست

معتمدنیا گفت: برنامه ریزی اصلی‌ترین حلقه گمشده در حمل‌ونقل عمومی است که عدم توجه به آن مشکلات ترافیکی و حمل‌ونقل عمومی را شدت بخشیده است.

گروه اجتماعی آناج: مشکلات حمل و نقل شهر  تبریز از جمله معضلاتی است که مردم تبریز با آن دست و پنجه نرم می‌کنند و در هفته حمل و نقل  به همین دلیل به گفت‌وگویی با علیرضا معتمدنیا، عضو هیئت علمی دانشگاه و عضو سابق هیأت رئیسه  سازمان نظام مهندسی استان  نشستیم.

آناج: طی چند سال اخیر در موضوع حمل و نقل عمومی کشورمان و به ویژه استان چه پیشرفت‌هایی وجود داشته است؟

معتمدنیا: حمل‌ونقل عمومی چندین بُعد دارد که عبارت است از؛ حمل‌ونقل ریلی و اتوبوس ، اما حمل و نقل عمومی در تبریز به اتوبوس محدود شده و مترو  هم فعلا  نقش محسوسی در جابجایی مسافران ندارد که در آینده قطعا یکی از اساسی ترین مدهای حمل و نقل شهر خواهد شد. متاسفانه در بحث حمل‌ونقل عمومی با اتوبوس چندان توجهی به برنامه ریزی نداریم؛ در اطراف و حاشیه شهرها مانند یاغچیان و باغمیشه و ... گاهی اوقات  مسافر سی تا چهل دقیقه منتظر اتوبوس می‌ماند در حالیکه در اکثر ایستگاه‌ها سر پناه و فضای مناسب  و حتی نشانگری وجود ندارد که اتوبوس چه زمانی می‌رسد.

در تمام دنیا ایستگاه‌های اتوبوس طراحی مشخصی برای خود دارند و علاوه بر آن تابلوهای نمایشگری نصب است که اطلاعات مربوط به زمان ورود اتوبوس به ایستگاه را نشان می‌دهند.در موضوع بی آرتی تبریز که بنده به آن خط ویژه اتوبوس می‌گویم زیرا بی آرتی تعریف متفاوتی دارد و آنچه ما در تبریز داریم خط ویژه اتوبوس است، در بعضی ساعات انباشت اتوبوس در میدان بسیج را داریم در حالیکه در مسیرِ نزدیک مانند ایستگاه هتل مرمر گاهی مواقع مسافر بیش از ده دقیقه منتظر اتوبوس است اما با برنامه ریزی مناسب می‌توان این headway یا سرفاصله زمانی را بهبود بخشید، به طوریکه رضایت شهروندان نیز تامین گردد.

موضوع دیگر این است که در شهر ما به حمل و نقل شبه عمومی مانند مینی بوس‌ها توجه  نشده در حالیکه می‌توانیم با یک حمل و نقل ترکیبی ابتدا مسافرین در حاشیه‌ها و شهرک‌های اطراف شهر را به چندین پایانه انتقال داده و از آنجا با اتوبوس به بخش مرکزی شهر جابجا کرد. مزیت مینی بوس این است که یک وسیله حمل و نقل عمومی سبک بوده و می‌توان به راحتی آن را مدیریت کرد تا در سرفاصله های زمانی سه تا چهار  دقیقه در ایستگاه‌های موجود در شهرک‌های حاشیه شهر اقدام به جابجایی مسافر کند، در حالیکه در اتوبوس‌ها این کار سخت‌تر است و در حالت ایده آل هر 15 دقیقه یک اتوبوس عبور می‌کند.

تا این تغییرات رخ ندهد و مردم شاهد یک سیستم حمل و نقل عمومی مناسب نباشند، رغبتی به استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی وجود نخواهد داشت. شما ببینید چه مقدار از خودروهای ما تک سرنشین است؟ چه مقدار بنزین برای آن استفاده می‌شود؟ بنزین یک بُعد آن است و بخش دیگر آن افزایش تصادفات و کشته‌های درون شهری می‌باشد. هزینه تصادفات رانندگی بسیار بالاست و طبق تحقیقی که در سال 90 در ایران انجام شد هزینه  فوت تصادفات در یک سال هفت درصد بودجه ناخالص ملی بوده  در حالیکه بودجه آموزش و پرورش چهار درصد می‌باشد.

برای تشویق مردم به استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی باید برنامه ریزی و طراحی مسیرها به گونه‌ای صورت پذیرد که مردم علاقمند به استفاده از وسایل حمل و نقل عمومی باشند، زیرا اگر کسی بداند که بعد از خارج شدن از منزل در مدت زمان مناسبی  به محل کار خواهد رسید قطعا از وسیله نقلیه عمومی استقبال خواهد کرد اما چون  این اعتماد به زمان در حمل و نقل عمومی فعلی شهر وجود ندارد مردم رغبتی نشان نمی‌دهند و از وسایل شخصی استفاده می‌کنند که تبعات آن ترافیک روزافزون و آلایندگی شدید هواست.

آناج: بیشترین مشکلِ حمل‌ونقل عمومی در بخش تکنولوژی است یا منابع مالی؟

معتمدنیا: در حمل‌ونقل عمومی تکنولوژی را می‌توان گسترش حمل و نقل ریلی در نظر گرفت  اما مهم تر از تکنولوژی و منابع مالی به نظرم  برنامه ریزی برای حمل‌ونقل عمومی است که در تبریز بسیار به آن کم اهمیت داده شده است.

آناج: چرا مردم تبریز رغبت کمتری به استفاده از هواپیما به عنوان وسیله حمل و نقل برون شهری دارند؟

معتمدنیا: در بحث حمل و نقل هوایی به عنوان یکی از ابعاد حمل و نقل برون شهری استفاده‌ی بیشتر برای سفر به مشهد و تهران است. اما به دلیل نبود  قابلیت اعتماد به ایمنی هوایی و وجود تاخیر در ساعات پروازی رغبت کم بوده و اکثرا به عنوان سفرهای کاری به تهران مورد استفاده قرار می‌گیرد. البته شاید هواپیمای ما مشکلی ندارد و ایمنی مناسبی را هم داراست اما قابلیت اعتماد به ایمنی وجود ندارد.

البته جای گسترش نیز در بحث هوایی وجود دارد که از فرودگاه تبریز به تمامی شهرها پرواز وجود داشته باشد که این امر در سالهای اخیر بهتر شده است. کشورهایی که اقتصاد قوی‌تری دارند در بخش حمل و نقل  علی الخصوص هوایی و ریلی نیز توسعه یافته ترند و این موضوع یکی از زیرساخت‌های اقتصادی‌شان است که نمونه آن ترکیه و قطر  است.

آناج: به عنوان کارشناس فکر می‌کنید چه مقدار امکان حادثه‌ای مانند قطار تبریز_مشهد وجود داشت؟

معتمدنیا: در موضوع حمل و نقل ریلی فرسودگی ناوگان ریلی مشهود است زیرا برخی قطارها طول عمر بالای40سال  دارد و به برخی تکنولوژی‌ها مجهز نیستیم. با توجه به گزارشی که در این خصوص ارائه کردند متاسفانه فرسودگی ، نقص فنی سیستم (که همان تکنولوژی ) و عامل انسانی در این سانحه نقش داشت.

آناج: تا چه اندازه حمل و نقل عمومی (اتوبوس) در کشور همگام با استاندارهای جهانی است؟

معتمدنیا: در استانداردهای جهانی اولین بحث در اتوبوس‌ها مربوط به آلاینده‌هاست که ما هم شدیدا با آن مواجه هستیم و یکی از اصلی ترین موارد مربوط به اتوبوس ها می‌باشد.در حالیکه در اکثر کشورهای دنیا از اتوبوس های برقی(شارژی)استفاده می‌شود و ما با اتوبوس های دیزلی و ان هم با این الایندگی که مشاهده می‌گردد.
در بحث کنترل ترافیک نیاز به نرم افزارهای به روز و دوربین‌های کنترل سرعت که در دنیا مرسوم می‌باشد همچنان وجود دارد. حدود 20 سال است که دنیا به سمت سیستم هوشمند حمل و نقل حرکت کرده اما متاسفانه ما در بحث حمل و نقل درون شهری به این بحث کم اهمیت داده‌ایم. نمونه آن بحث کنترل تقاطع ها می‌باشد که نیازی نیست که هر تقاطع را به زیرگذر و روگذر تبدیل کنیم  در حالیکه با کمترین هزینه و استفاده از تکنولوژی میتوانیم از طریق مرکز کنترل ترافیک تقاطع ها را مدیریت کنیم .که در چندین تقاطع شهر می‌شود با استفاده از این سیستم‌ها بدون احداث زیرگذر و روگذر از مسئله ازدحام ترافیک را حل نمود.

تبصره سه  ماده 14 قانون راهنمایی رانندگی به صراحت به پلیس اجازه داده در مواقعی که به صحنه تصادف رسید مقصر را مشخص کند درحالیکه اینجا دو عامل راه و وسیله نقلیه  کم در نظر گرفته می‌شود  در حالی که ممکن است آنان مقصر باشند.  نقص راه می‌تواند طرح هندسی یا روسازی راه باشد که سالیانه میلیاردها برای روسازی هزینه می‌کنیم. در حالیکه دنیا به سمت تکنولوژی‌های روسازی حرکت کرده ما در طول  دو سال چندین بار  آسفالت‌ریزی و لکه گیری داریم. در خود قوانین مربوط به تخلفات رانندگی و جرائم آنها نیز نیاز به تجدیدنظر احساس می‌شود، زیرا در تمام دنیا قوانین سخت برای متخلفان وجود دارد. در تمام دنیا مگر رانندگان به راحتی می‌توانند از چراغ قرمز عبور کنند و یا با سرعت غیرمجاز رانندگی کنند؟ زیرا هر لحظه امکان ثبت تخلف وجود دارد.

آناج: نظرتان در خصوص خصوصی شدن حمل و نقل چیست؟

معتمدنیا: در اکثر کشور های  دنیا به حمل و نقل عمومی سوبسید می‌دهند و اینطور نیست که کل هزینه  حمل و نقل عمومی را مردم پرداخت کنند به همین دلیل خصوصی سازی حمل و نقل عمومی در برخی مسیرها به عنوان کمک بد نیست اما نباید تماما به سمت خصوصی سازی حرکت کنیم چون در موارد دیگر دیده‌ایم که خصوصی سازی به خوبی جواب نداده و از بُعد نظارتی ضعیف خواهد بود. در ضمن بخش خصوصی نیز به صورت دلخواه قیمت تعیین می‌کنند و ممکن است مردم را از استفاده از وسایل نقلیه عمومی دلسرد کند در حالیکه ما می‌خواهیم مردم به سمت استفاده از وسایل نقلیه عمومی رغبت پیدا کنند و علاوه بر این به هنگام آلودگی هوا می توان استفاده از حمل و نقل عمومی را رایگان اعلام کرد که این هم تجربه ای موفق از سایر کشورهاست.

آناج: اصلی‌ترین چالش حمل و نقل را در چه می‌بینید؟

معتمدنیا: در حمل‌ونقل برون شهری بحث ایمنی حمل و نقل بسیار مهم است و باید تمهیداتی بیاندیشیم که تصادفات را کاهش دهیم زیرا افزایش تصادفات استان قابل توجه است ؛ در شش ماهه اول سال 97 رشد متوفیان تصادفات 21 درصد افزایش یافته است.در بحث درون شهری ازدحام ترافیکی معضل اصلی است؛ ازدحام هم تنها به دلیل وسایل نقلیه شخصی نیست بلکه با مجوز دادن به برخی پروژه‌ها بدون عارضه سنجی ترافیکی گرهی بزرگ ایجاد می‌کنیم.

 در دنیا مرسوم است که قبل از احداث هر پروژه عارضه سنجی می‌شود که چه اثراتی بر شبکه معابر اطراف خواهد داشت اما ما به این مساله بها نمی‌دهیم که نمونه‌های زیادی در شهر وجود داشت که اول پروژه را ایجاد کرده و بعد به فکر مشکلات ترافیکی افتادیم و هزینه  چند میلیاردی برای حل مشکل به شهرداری تحمیل می‌کنیم اما این مشکل از همان پروژه‌ای آمده که بدون مطالعه مجوز احداث به آن داده‌ایم. شیخ الرئیس و هفده شهریور نمونه‌ای از همین مشکلات هستند؛ متاسفانه نقطه‌ای را برای احداث شهرک پزشکان انتخاب نکردند و مطب‌ها در مرکز شهر تجمع یافتند، در حالیکه به دلیل خلاهای قانونی و ضوابط شهرسازی موجود مطب‌های پزشکی مانند منازل مسکونی مجوز یک پارکینگ دارند که اینهم ترافیک را شدت می‌بخشد.

آناج: آیا آموزش‌های فرهنگی با وضعیت موجود ترافیکی متناسب است؟

معتمدنیا: فرهنگ ترافیک یکی از بخشهای مهم حمل و نقل می‌باشد که چندان اهمیتی به آن داده نشده است. نمی‌توان تکنولوژی یا  وسیله‌ای را آورد اما فرهنگ استفاده از آن را نادیده گرفت و شهرداری میتواند به جای این همه تبلیغات بی هدف یا بجای تبلیغات اشخاص به تبلیغات پیوسته و علمی در زمینه فرهنگ ترافیک پرداخت نماید که البته ان هم از رده سنی کودکان و از مدارس بایستی آغاز شود .
 

گفت‌وگو از : فرناز پورعباس

کلید واژه ها:
تبلیغ داخلی آناج
مشاهده مطلب
نظرات مخاطبان
  • نوری
    پاسخ ۱۳۹۷/۱۰/۰۳ - ۱۶:۰۶
    اوینن کوسن کارشناس اولور!
    0 + 0 -
نظر شما
  • 1
  • 0
  • 0
  •  
  • آناج نظراتی را که حاوی توهین است منتشر نمی‌کند.
  • لطفآ از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگیلیش) خودداری نمائید.
  • توصیه می‌شود به جای ارسال نظرات مشابه با نظرات منتشرشده، از مثبت و منفی استفاده فرمائید.
  • با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابهی دارند، انتشار نمی‌یابند.
  •