تاثیر سیاست‌های ضدایرانی
  • 1397/08/07 16:26
  • 104870
گزارش آناج از همگرایی ترکیه و آذربایجان با سیاست "دو دولت، یک ملت"؛

تاثیر سیاست‌های ضدایرانی "ایلچی بیگ" در نزدیکی آنکارا به باکو/ شریک دزد و رفیق قافله کیست؟

اگر دولت آذربایجان به زعم برقراری موازنه بین قدرت‌ها، چشم خود را به روی حقایق می‌بندد، بد نیست مردم این کشور "شریک دزد و رفیق قافله" را بشناسند.

گروه بین الملل آناج: نگاهی به روابط جمهوری آذربایجان با کشورهای همسایه در سال‌های پس از استقلال، نشان از ضعف ایران در برقراری روابط مثبت و موازنه‌ی بین دو تئوری مطرح شده در موضوع رابطه‌ی ایران و آذربایجان دارد.

بعد از سال‌های فروپاشی شوروی مستندات زیادی وجود دارد که مردم این دیار، خواهان بازگشت و احیای سنت‌های دینی و مذهبی خود بودند و طبیعتا ایران را بهترین همراه برای احیای ریشه‌های مذهبی خود می‌پنداشتند؛ همین مساله باعث ایجاد یک تئوری و نگاه ایدئولوژیک به جمهوری آذربایجان در ایران گردید.

به‌زعم آمار و پراکندگی مذهبی نیز، این کشور به عنوان دومین کشور شیعه‌ی دنیا به لحاظ درصد جمعیتی شناخته می‌شود و این به تقویت این تئوری در ایرانی کمک می‌کند. دومین نگاه در روابط بین ایران و آذربایجان مساله‌ی "ملی گرایی" است. به استناد اسناد متقن تاریخی، این جمهوری بعد از عهدنامه‌ی ترکمنچای از ایران جدا شده است- البته یک وارونه‌نمایی نسبت به این مساله در مطبوعات جمهوری آذربایجان رواج دارد- این مساله بعد از فروپاشی شوروی یک تهدید جدی برای کسانی بود که می‌پنداشتند ایران قصد دست درازی با اراضی تاریخی خود را خواهد داشت.

تاریخ گواهی می‌دهد که ایران دومین کشوری بود که استقلال جمهوری آذربایجان را به رسمیت شناخت ولی توجیه دائمی افکار عمومی در آذربایجان، یک نگاه ملی گرایانه‌ی و ناسیونالیستی می‌طلبید تا در برابر ایران دست به یک "حمله برای دفاع" بزند. طرح ایده‌ی جعلی "آذربایجان جنوبی" برای اولین بار توسط دومین رئیس جمهور آذربایجان مطرح شد تا برای همیشه مناطق تاریخی آذربایجان را به عنوان تکه‌ای جدا شده از آذربایجان بزرگ مطرح کند!

ابوالفضل ایلچی بیگ فردی بود که وقتی کشورش درگیر جنگ برای اشغال اراضی و کشتار مردمش بود به اعتراف خودش، کمک‌های ایران را رد می‌کرد و از طرفی ترکیه هم در کمک به وی تعلل می‌کرد. ایلچی بیگ که معتقد بود باید روابط مستحکمی با ترکیه برقرار کند در پاسخ خبرنگاری که از وی درباره کمک‌های ترکیه در جنگ قره باغ می‌پرسید، گفته بود: "من از ترکیه هیچ انتظاری نداشتم. ترکیه مشکلات داخلی خودش را دارد. منافع خودش را دارد. تنها چیزی که ما از ترکیه خواستیم یک وام ۲۰۰ میلیون دلاری بود که به قدری به تاخیر انداختند که فرصت‌ها از دست رفت."

ایلچی بیگ در ادامه فیلم به خبرنگار می‌گوید: "ما در آن دوران نمی‌خواستیم از کشورهای دیگر کمک دریافت کنیم. مثلا ایران پیشنهاد کمک داد اما من نپذیرفتم. گفتم نمی‌خواهم."

ترکیه در سال‌های بعد با استفاده از خلاء حضور ایران در جمهوری آذربایجان که به دلیل سیاست‌های تند ابوالفضل ایلچی بیگ روی داده بود، روابط خود را با این کشور نزدیک‌تر کرد و به یک شریک اقتصادی بی‌بدیل برای جمهوری آذربایجان تبدیل شد.

ایلچی بیگ در یک سالی که ریاست جمهوری آذربایجان را بر عهده داشت تا می‌توانست اراضی این کشور را تقدیم ارامنه کرد و از طرفی هم تخم نفاق و دوری ایران و آذربایجان را پروراند. در سال‌های بعد با روی کارآمدن حیدرعلی اف تا حدود زیادی این مساله مرتفع شد ولی هرگز ایران جایگاه واقعی خود را در آذربایجان چه به لحاظ سیاسی و چه به لحاظ اقتصادی به دست نیاورد تا جایی که ترکیه به عنوان یکی از شرکای اقتصادی و سیاسی آذربایجان به جای ایران نقش‌آفرینی می‌کند. امروز مبادلات اقتصادی ایران و آذربایجان در حدود۳۶۰ میلیون دلار در سال و مناسبات تجاری آنکارا و باکو در حدود 3 میلیارد دلار در سال است.

نکته مهم اینجاست که همه مولفه‌های اساسی آذربایجان یعنی زبان، دین و فرهنگ با ایران مشترک است و اساساً پیوستگی‌ آنها با ترکیه به لحاظ تاریخی، فرهنگی و فکری بسیار کمتر از ایران است اما همگرایی آذربایجان با ترکیه بر اساس تئوری "دو دولت، یک ملت" برنامه ریزی شده است و سال‌هاست برای جاانداختن این شعار در بین مردم دو کشور تلاش شده است.

توسعه همکاری‌های اقتصادی، نظامی، امنیتی و فرهنگی بین باکو و آنکارا تا امروز ادامه دارد و اگر تلاش همه‌گیری برای رفع شکاف بین ایران و آذربایجان صورت نپذیرد، شاید در سال‌های بعد نه تنها شاهد افزایش مناسبات نخواهیم بود بلکه تنش‌های سیاسی فی مابین باعث کاهش روابط هم خواهد شد. شعار "دو دولت و یک ملت" اتفاقا وقتی بین ایران و آذربایجان طرح شود می‌‌تواند درست باشد و نه بین آذربایجان و ترکیه!

شاید بد نباشد امروز ایران، بخش‌هایی از کمک‌های خود به جمهوری آذربایجان را چه در سال‌های جنگ و چه مصائب پس از جنگ از طرق مختلف به گوش مردم جمهوری آذربایجان برساند تا اگر دولت این کشور به زعم برقراری موازنه بین قدرت‌ها، چشم خود را به روی حقایق می‌بندند، حداقل مردم این کشور "شریک دزد و رفیق قافله" را بشناسند.

انتهای پیام/

کلید واژه ها:
تبلیغ داخلی آناج
مشاهده مطلب
نظر شما
  • 0
  • 0
  • 1
  •  
  • آناج نظراتی را که حاوی توهین است منتشر نمی‌کند.
  • لطفآ از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگیلیش) خودداری نمائید.
  • توصیه می‌شود به جای ارسال نظرات مشابه با نظرات منتشرشده، از مثبت و منفی استفاده فرمائید.
  • با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابهی دارند، انتشار نمی‌یابند.
  •