مشابهت‌سازی مناسک با جاماندگان اربعین/ برای جاماندگان حج و مشهد چه‌کنیم؟!
  • 1397/08/05 12:20
  • 104787
یادداشت وارده؛

مشابهت‌سازی مناسک با جاماندگان اربعین/ برای جاماندگان حج و مشهد چه‌کنیم؟!

عده‌ای چرا با خلق «مناسبت‌های خود ساخته» بهانه‌­های دشمنان را در هجمه­‌های فرهنگی و مذهبی علیه دین، مهیاتر می‌کنند؟

گروه فرهنگی آناج/ حسن جوادی: در خصوص برخی از «اضافات» به دین، لازم است افرادی با نگاه «موشکافانه و کارشناسانه» این «پیوستهای مناسکی» را بررسی و نظر بدهند، و به مرور چنین حساس بودن‌ها و دغدغه­‌مندی‌ها را جنبه عمومیت داده تا حافظان دین در گستره بزرگتری تعریف شود، در چنین موضوعاتی، رهبر معظم انقلاب می­‌فرمایند: «در مبارزه با خرافات شجاع باشید» همچنین می­‌فرمایند «آنچه با کتاب و سنت متقن و معتبر ثابت شده]است[، مال دین است» حال با این فرمایشات حرکت «جاماندگان اربعین» را چگونه تحلیل و توجیه کنیم؟

توضیح کوتاه در این خصوص اینکه در مورد «جاماندگان اربعین» در تهران بنا به تشابهات مستدل به نسبت جایگاه حضرت عبدالعظیم(ع)، این پیاده روی قابل استناد است و نقدی بر آن در این مقال مطرح نمی‌شود، ولی اینکه شهرهای دیگر هم می‌توانند به حساب الگوبرداری از این حرکت، آن‌ها نیز مکانی و اعمالی مشابه را داشته باشند جای بحث و تامّل است.

باید توجه کرد که این تحریف و موارد مشابه آن، باب خیلی از تحریفات دیگر را باز خواهد کرد و «تخیلات» و «توهمات» دینی، جای برخی از «واقعیات» و «حقایق» دینی می‌­نشینند و جامعه، پاسخی قانع کننده برای خلق و تولد تحریفات دینی - که نوعی «تابو» با خود همراه کرده است- را ندارد.

اگر به هر حرکت «اصل» و «پایه‌­دار» جایگزین و فرعیات و متشابهاتی­ طراحی کنیم، به مرور موضوعات اصلی به حاشیه رفته و به اولویت­‌های رده چندم تبدیل می‌­شوند و فرعیّات جای آنها را می­‌گیرند. حقیقتا چه فرقی بین این حرکت با تحریفاتی همچون «ایام مسلمیه»، «ایام محسنیه» و... است؟ البته در این موضوعات، برخی دغدغه­‌مندان و عالمان، مقابل آن ایستادند و نتیجه گرفتند.

حال پرسش کنندگان در مورد صحت و درستی حرکت «جاماندگان اربعین» در شهرهای غیر از تهران را با چه سند و استدلال دینی می­‌خواهیم جواب بدهیم؟

تبعات و تداوم این حرکت

در زمان‌ه­ای که فرقه­‌ها و ادیان ساختگی جای دین را می‌­گیرند، باید هوشیار بود که داشته‌­ها و توصیه­‌های دینی که پایه و سندیت هم دارند را، اگر بتوانیم حفظ کنیم و بجا بیاوریم، هُنر بزرگ کرده‌­ایم، ولی با کارهای تحریفی و بی­‌پایه همچون «جاماندگان اربعین»، ضروریات دینی را به حاشیه برده و «درک­ سازی‌­های عمیق دینی» را به تاخیر انداخته‌­ایم. آیا انتهای مسیر «مشابهت‌­سازی» های این چنینی را توانسته‌­ایم برآورد کنیم؟ حقیقتا «این ره که می‌­رویم به کجا ختم می‌­شود؟!»، چقدر «بیراهه» است و چقدر «به راه» است؟ ما چقدر در «عمق­‌بخشی باوری مردم» حرکت کرده­‌ایم؟

واقف به این هستیم که «جاماندگان اربعین» محصول فکر و دغدغه برخی از دینداران و دلسوزان است، ولی نَفس و شکل چنین حرکتی می­‌تواند به این منجر شود که باب تحریفات دینی بازتر و بزرگ‌تر شود و «درِ» تحریف «دروازه» تبدیل شود. شاید این «مشابهت‌­سازی» های دینی را برخی «فرصت‌­سازی­‌های دینی» بدانند، ولی این را تصور کنیم که هر چند یک‌بار، عده­‌ای مناسبتی را به دین و آداب و رسوم آن اضافه کرده و تحمیل کنند چه اتفاقی به سر دین می‌آید؟

جایگزین­‌های عمقی

چرا مردم را به سوی «ظاهرگرایی» و به نوعی «مناسک‌­گرایی‌­های» بی­‌پایه می‌­بریم و کمتر سراغ حرکت مردم به سوی «تحلیل و تعمیق باوری» می­‌رویم؟ چرا ما در همین مناسبت‌ها (عاشورا و اربعین) به دنبال برنامه‌­ها و کارگاه­‌های «آشنایی با عاشورا»، «اربعین شناسی»، «علل شناسی عاشورا» و ... نیستیم و صرفا با این کارهای سطحی خود را مشغول کرده­‌ایم؟ حقیقتا کدام برنامه ما، برای دشمن نگران کننده است و خوف بر دلش می­‌نشاند، اگر قمه زنی را عده­‌ای از کربلا به اشتباه برداشت کرده و بر آن اصرار می‌­کردند و می‌­کنند، سال‌ها طول کشید تا انحراف آن اثبات شود، حال ما خود سراغ تحریفی دیگر رفته­‌ایم و مشخص نیست چند سال بعد که ابعاد تحریفی آن مشخص گردد تا ما هم اقدامی انجام بدهیم.

به نظر می­‌رسد بهتر است افرادی کارشناس، در انواع ابعاد دینی، در چنین مواردی نظر بدهند و نهایتا خروجی‌­های قابل دفاع داشته باشند، بهتر است در این «چهل سالگی انقلاب» به این اندیشه کنیم که چقدر به تقویت و تعمیق باورهای دینی از جمله عزاداری پرداخته‌­ایم؟

در مقولات و مباحث این چنینی دین، باید که به حواشی نیز توجه کنیم، طیف­‌هایی که سوالاتی در ذهن دارند و باید که مورد توجه باشند و به پرسش‌هایشان، جواب‌های قانع کننده داد، اینها به نوعی نسلی هستند که بیشتر دنبال «استدلال و علل» هستند و سعی می‌­کنند همه چیز را با شاخص عقل و منطق بسنجند، ما باید شبهات را از آنها رفع کنیم، تا با دین، بیشتر همراه باشند، نه اینکه کارهایی انجام دهیم که خودمان نیز هنوز در صداقت گفته­‌هایمان و کرده­‌هایمان تردید داریم و هنوز قانع نشده­‌ایم، چه رسد به اینکه بخواهیم افراد دیگری را مجاب کنیم.

در «آشوب بازار» سوال آفرینی­‌های افراد مغرض برای محکمات دینی و حرکت‌هایی لاک­‌پشتی خودی­‌ها برای جواب دهی به آنها، همچنان دفاع ضعیف­مان از تهاجمات به دین، باعث مردد شدن دینداران خصوصا جوانان می‌­شوند و با بعضی سطحی نگری‌‌های خود، دین را مقابل سوالات بی‌­پاسخ قرار می‌­دهند. اینان چرا با خلق «مناسبت‌های خود ساخته» بهانه‌­های دشمنان را در هجمه­‌های فرهنگی و مذهبی علیه دین، مهیاتر می‌کنند؟

فراموش شده­‌های دینی

بسترهایی مفید قابل طرح دینی که به نوعی فراموش شده‌­های مناسکی بودند، بعد از انقلاب به مرور زمان احیاء شدند از جمله: «عزادار‌ی‌­های حسینی»، «اعتکاف»، «نمازجمعه» و... نمونه­هایی از این موارد هستند، همه اینها جزو مناسک پایه دار اسلام هستند که هر چند در مقطع­‌هایی اگرچه کم­رنگ شده بودند ولی الان فرصت و شرایط تقویت و طرح دوباره آنها بوجود آمده است. به عنوان نمونه چرا مدتهاست که مساجد خالی از جوانان شده است؟ چرا باید نمازگزاران «نمازجمعه» های شهرهای بزرگ ما، چند هزار نفر بیشتر نباشد و خیلی از ابعاد و فلسفه همین مناسک مغفول بماند. آیا بهتر نیست به جای «خلق مناسبت‌های جدید» به «تقویت مناسبت‌های دینی» توان گذاشته شود.

هنوز ذهن­‌ها به یاد دارند کعبه ساختگی (نماد کعبه) در تپه‌­های هشتگرد کرج و حاجی شدن زائران؟!! که چند سال قبل اتفاق افتاد، خطری که می‌­رفت که بستر نوعی جدید از انحرافات را باز کند، ولی درایت برخی افراد و مجموعه­‌ها منجر به اَبتر ماندن آنها شد، آیا حرکت «جاماندگان اربعین» - باز تاکید می‌شود شهرهای غیر از تهران، بنا به استدلالی که آوردیم - نوع مشابهی از همین تحریفات نیست؟ در تداوم «جاماندگان اربعین» با «جاماندگان حج»، «جاماندگان مشهد»، «جاماندگان احیاء»، «جاماندگان اعتکاف»، و... چه کنیم؟ قرار است چقدر از خودمان خلق مناسبت کنیم تا به همه این جاماندگان برسیم؟!! انصافا ما چقدر جامانده‌ایم؟!!

همین «جاماندگان اربعین» صرفا راه­پیمایی ساده نبوده، بلکه حاشیه­‌هایی را هم با خود دارد از جمله: رفتارهایی مانند گَرد گرفتن؟!! از کفش‌های همین «جاماندگان اربعین» - که از رسانه­‌ها هم نشان داده می‌­شود- را چگونه کاری عبث، انحرافی و بی محتوا ندانیم؟ اگر حرمتی هم برای زائران کربلا توصیه شده، آیا بهتر نیست این را هم «معادل­سازی و مشابه‌­سازی» نکنیم؟ حقیقتا به کجا می­‌رویم؟!! اینکه دست تَبرک به لباس و سر و صورت پذیرایی کنندگان از همین جاماندگان کشیدن و اعمال شبیه این آیا بازی با ارزش‌ها نیست؟ «رفتارسازی سطحی تحریفی» نیست؟ به مرور ترس این است که حمایت برخی از مجموعه‌­ها و افراد از چنین حرکت‌هایی در این چند سال، می‌­تواند به ساختارمند شدن و تنومند شدن این نوع تحریفات منجر شود.

حقیقتا ما چقدر جامانده­‌ایم؟

کلید واژه ها:
تبلیغ داخلی آناج
مشاهده مطلب
نظر شما
  • 0
  • 0
  • 0
  •  
  • آناج نظراتی را که حاوی توهین است منتشر نمی‌کند.
  • لطفآ از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگیلیش) خودداری نمائید.
  • توصیه می‌شود به جای ارسال نظرات مشابه با نظرات منتشرشده، از مثبت و منفی استفاده فرمائید.
  • با توجه به آن که امکان موافقت یا مخالفت با محتوای نظرات وجود دارد، معمولا نظراتی که محتوای مشابهی دارند، انتشار نمی‌یابند.
  •