• 112022 |
  • 1398/05/20 |
  • 12:39
پیدا و پنهان حذف چهار صفر از پول ملی؛

طرحی که اجرای آن به عمر دولت و مجلس نمی‌رسد

حذف چهار صفر از پول ملی برای اقتصاد کشور لازم وضروری است اما کیفیت اجرای آن اهمیت ویژه‌ای دارد و باید به آن توجه کرد تا مبادا وضعیت از امروز نیز وخیم‌تر شود.

گروه اقتصادی آناج؛ شاید از دوران مدرسه یادتان باشد که در ضرب‌های دارای صفر می‌توانستیم آن را در محاسبه حذف کنیم تا حلش آسان شود و سپس در جواب به تعداد صفرهای حذف شده صفر قرار دهیم! یا حتی در برخی از معادله‌ها می‌شد برای راحتی از دو طرف معادله صفر را بدون اینکه جواب تغییر کند، حذف کرد.

صفر ویژگی‌های انحصاری فراوانی دارد و بانک مرکزی با استفاده از آن‌ها و با اهدافی خاص قصد دارد چهار صفر از پول ملی را حذف کند اما جامعه و پول‌های ملی همانند مسائل ریاضی نیستند و همیشه جواب درست و قطعی حاصل نمی شود.

هدف حذف صفر از پول ملی چیست؟

به گفته بانک مرکزی این اقدام به منظور کاهش هزینه‌های چاپ پول و کاهش حجم فیزیکی پول در گردش و تسهیل معاملات انجام می‌شود اما آیا تحقق چنین وعده‌هایی به این سادگی است؟

معصومه آقاپور نماینده مجلس شورای اسلامی در گفت‌وگو با خبرنگار آناج در این خصوص می‌گوید: چاپ اسکناس به خودی خود هزینه بردار است به طوری که هزینه چاپ از خود ارزش پول بیشتر می‌شود، با حذف صفرها از پول ملی هزینه‌های اضافی حذف خواهد شد. همچنین با توجه به صفرهای متعدد در نظام پولی ایران، ثبت و حسابرسی دفاتر مختلف حساب به سختی انجام می‌پذیرد.

تجربه کشورهای دیگر/ آیا این طرح مشکلات را حل می‌کند؟

اما سوال اصلی اینجاست که آیا کشورهای دیگر با اعمال چنین سیاستی موفق بوده‌اند و یا دچار مشکل نشده‌اند؟ با بررسی تاریخی این سیاست و موارد فوق می توان گفت معمولاً کشورهایی که یک بحران اقتصادی و تورم شدید را سپری کرده‌اند برای بیان پایان بحران و اعتماد سازی اقدام به تعویض یا حذف صفر از پول ملی می‌کنند.

تاکنون بیش از 50 کشور جهان از سال 1960 تاکنون اقدام به حذف صفر کرده‌اند که در این میان برخی‌ موفق و برخی دیگر شکست خورده و به اهداف خود نرسیده‌اند. البته فراموش نکنیم که این حذف همانند مثالِ ریاضی که اشاره شد یک امر اسمی است و بنیه را تغییر نمی‌دهد. حالی که اگر در همان مسئله، فرد توانایی و روش حل را بلد نباشد یا پیش نیازها را رعایت نکند چه صفر را حذف کند و چه نکند، به جواب نخواهد رسید.

در جامعه و پول ملی نیز دقیقا روال چنین است و اگر پیش نیازهای این امر آماده نشود نه تنها به جوابی نخواهیم رسید بلکه وضع بدتر خواهد شد چرا که این امر فقط همانند چسب روی پانسمان برای کمک به درمان سریعتر است و اگر پانسمانی وجود نداشته باشد چسب به تنهایی نمی‌تواند زخم را بهبود ببخشد و حتی ممکن است باعث بدتر شدن آن زخم شود!

تجربه‌های موفق و ناموفق/ اقتصاد ایران متفاوت از جهان!

کشور ترکیه در سال‌های بعد از مهار تورم، اقدام به حذف شش صفر از پول ملی خود کرد. درحالی که در اواخر قرن 20 هر دلار در ترکیه حدودا معادل 1.000.000 لیر ترکیه بود، بعد از حذف 6 صفر در سال 2005 میلادی هر دلار برابر یک لیر شد و اقتصاد این کشور را بهبود بخشید. 

اما در نمونه مشابه کشور آرژانتین بدون مهار تورم در 4 مرحله 13 صفر را از پول ملی خود حذف کرد اما از مشکل تورم رهایی نیافت و باردیگر پولش بی ارزش شد و فقط مدتی کوتاه از جنبه روانی این امر بهره برد و در حال حاضر نیز این کشور از تورم شدید رنج میبرد.

آقاپور عضو کمیسیون اقتصادی در خصوص احتمال تورم‌زا بودن این طرح گفته است: تجاربی که در دنیا در این زمینه به دست آمده حکایت از تورم زا بودن این اقدام اقتصادی دارد. کشورهایی مانند ترکیه که ۶ صفر از نظام پولی خود را حذف کرده اند با تورم 2 الی 10 درصدی مواجه شده‌اند.

محمد کلامی کارشناس اقتصادی نیز با رد تورمی بودن این طرح گفته است حذف 4 صفر از پول ملی هیچ تاثیری  بر اقتصاد نخواهد داشت چراکه نه تورم زاست و نه آثار ضد تورمی دارد. در این طرح صرفا ثبت حساب‌ها و جابجایی پول کاهش می‌یابد و درثروت افراد هیچ تغییری ایجاد نمی شود.

نکته قابل توجه در این بین عدم شباهت اقتصاد ایران به کشورهایی است  که اقدام به حذف صفر از پول ملی خود نموده‌اند و باید این طرح به صورت مجزا در کشور بررسی و اجرا گردد.

فواید و مضرات حذف چهار صفر از پول ملی

ماجرای حذف صفر در ایران موضوع جدیدی نیست. دی ماه 97 بود که بحث و بررسی برای اجرای این طرح در هیئت دولت مطرح شد و حتی در دولت‌های قبلی نیز زمزمه‌هایی از اجرای این طرح به گوش می‌رسید.

طرح حذف صفر از پول ملی همان طور که گفته شد فواید و مضراتی دارد؛ از مهمترین فواید این طرح می‌توان به: کاهش هزینه چاپ و حجم پول در گردش مخصوصاً در رقم‌های بزرگ، اعتمادسازی عمومی نسبت به پول‌ ملی و ارزش دهی روانی، مبادله آسان پول ملی مقابل سایرارزها وایجاد جو روانی ‌مثبت برای جذب سرمایه خارجی، ابزار کمکی روانی برای رونق اقتصادی اشاره کرد. 

هزینه سنگین جایگزینی اسکناس، بی نظمی اطلاعات افراد و امکان سوء استفاده برخی افراد، اتلاف وقت در ابتدای کار برای محاسبه با پول جدید، هزینه تغییر ساختارهای حسابداری و نرم افزاری نیز از جمله مشکلات طرح حذف صفر از پول ملی است که باید بدان توجه ویژه داشت.

عواقب عدم اجرای صحیحِ طرح

نکته دیگر در اجرای این طرح موضوع نظارت بر حسن اجرای آن است چراکه اگر فرآیند این سیاست درست انجام نشود و نظارت کامل نباشد ممکن است در ارزش گذاری‌های جدید کالاها برخی افراد قیمت را افزایش دهند وعامل افزایش سطح عمومی قیمت‌ها شوند!

و یا اگر این فرایند یکباره و بدون آمادگی افکارعمومی انجام گیرد ممکن است موجب تغییر الگوی مصرف به‌دلیل تغییر در حسابرسی افراد و گنگ بودن بخشی از جامعه شده و از آن سو مشکلات اقتصادی درون برخی خانواده ها تشدید یابد.

عمر دولت و مجلس کفاف تصویب و اجرای این طرح را می‌دهد؟

این طرح جزو طرح‌های بلند مدتی است که باید مجلس و دولت و همچنین دولت‌های آتی اهتمام ویژه‌ای برای اجرا و استمرار آن داشته باشند. این فرآیند حداقل به دوسال زمان نیاز دارد و باید دید دراین دو سال، پیش نیازهای این طرح محقق خواهد شد یا خیر؟

از طرفی با توجه به پایان عمر مجلس و همچنین سال‌های آخر دولت مستقر اجرای این طرح با اما و اگرهای فراوانی مواجه است.

هرچند با وجود مشکلات فراوان در اجرایی شدن این طرح و با توجه به افت ارزش ریال و آثار روانی منفی نسبت به آن در جامعه میتوان با ارفاق گفت که اجرای این طرح برای اقتصاد کشور لازم وضروری است اما کیفیت اجرای آن اهمیت ویژه‌ای دارد و باید به آن توجه کرد.

گزارش از: محمد راوند

انتهای پیام/

چاپ خبر