• 1:01 بعد از ظهر

  • 1399-10-21

  • کد خبر: 3708

2021، سال نظامی گنجوی در جمهوری آذربایجان؛ فرصت یا چالش؟!

نام‌گذاری سال 2021 در جمهوری آذربایجان تحت عنوان سال نظامی گنجوی می‌تواند گام مهم و فرصت مناسبی در راستای آشنایی مردم آذربایجان با تاریخ و فرهنگ دیرین و اصیل خود محسوب گردد.

گروه ترکیه و قفقاز آناج؛ حسن گلی کارشناس مسائل قفقاز با نگارش یادداشتی در مورد اعلام سال 2021 به عنوان سال نظامی گنجوی از سوی الهام علی‌اف رئیس‌جمهور آذربایجان نوشت:

بی‌شک بزرگداشت مفاخر فرهنگی و ادبی با اقدامات نمادین و مهم‌تر از آن با تبیین ابعاد شخصیتی و معرفی آثار آنان اقدام پسندیده‌ای است که ملت‌ها را با سرمایه‌های انسانی و گنجینه‌های تاریخی خود آشنا ساخته و مانع خدشه‌دار شدن هویت اصیل و راستین آنان، در عصر «جهانی کردن ملت‌ها» می‌گردد.

از این رو نام‌گذاری سال 2021 در جمهوری آذربایجان تحت عنوان سال نظامی گنجوی می‌تواند گام مهم و فرصت مناسبی در راستای آشنایی مردم آذربایجان با تاریخ و فرهنگ دیرین و اصیل خود محسوب گردد.

البته این نام‌گذاری فرصت مناسبی برای متولیان تاریخ‌نگاری، محافل دانشگاهی و نظام آموزشی جمهوری آذربایجان نیز است تا خود را از حصار برخی تحریفات تاریخی که در دوران اشغال سرزمینشان توسط تزارها و کمونیست‌ها بنیان گذاشته شده و پس از فروپاشی شوروی نیز تداوم یافته است، نجات دهند که این مهم می‌تواند آغازی جدید و حیات‌بخش در روندهای سیاسی – اجتماعی و فرهنگی جمهوری آذربایجان به حساب آید.

اکنون ‌که در جمهوری آذربایجان سال نظامی گنجوی نام‌گذاری شده است، دانش‌آموز و دانشجوی آذربایجانی حق دارد از متولیان نظامی آموزشی کشورشان بپرسند چرا آنان نمی‌توانند از پنج خمسه نظامی گنجوی فقط پنج بیت را همان‌گونه که به نظم درآمده است بخوانند؟

پنج منظومه مخزن‌الاسرار، خسرو و شیرین، لیلی و مجنون، هفت‌پیکر و اسکندرنامه ‌از جمله شاهکارهای ادبی جهان محسوب می‌شوند که متأسفانه مردم جمهوری آذربایجان مخصوصاً جامعه علمی و ادبی این کشور از فرصت بزرگ و روح‌افزای مطالعه و بردن حض ادبی از این آثار محروم شده‌اند و سال نظامی گنجوی می‌تواند آغازی برای بازگرداندن این فرصت طلایی به مردم آذربایجان باشد.

دولت جمهوری آذربایجان که طی سال‌های گذشته روندهای اصلاحی در ارکان مختلف سیستم اداری را آغاز نموده و با عزل وزیر پیشین فرهنگ، این اصلاحات را به عرصه فرهنگ و ادب نیز سرایت داده است، شایسته است در سال نظامی گنجوی؛ مسئولین وقت وزارت فرهنگ آذربایجان را به دلیل از بین بردن هویت تاریخی و اصیل مقبره نظامی گنجوی مورد مواخذه قرار داده و اقدامات لازم برای بازگشت کتیبه‌ها و کاشی نوشته‌های حاوی اشعار نظامی گنجوی به مقبره این شاعر بزرگ را انجام دهد.

سال نظامی گنجوی و اساساً شخصت ادبی و معنوی این شاعر بزرگ می‌تواند بسان فرصتی ارزشمند جهت تجسم وحدت قلبی ایرانیان و آذربایجانی‌ها مورد بهره‌برداری قرار گیرد؛ چه اینکه نظامی گنجوی بزرگترین سند عشق و علاقه قلبی مردمان قفقاز به ایران می‌باشد و نظامی چه زیبا گفته است: «همه عالم تن است و ایران دل و …»

مراکز علمی – دانشگاهی، اساتید و دانشجویان، شاعران، نویسندگان و هنرمندان دو کشور می‌توانند در سایه‌سار اشعار نظامی و با تلاش‌ها و اقدامات مشترک به نزدیکی بیش از پیش ایران و جمهوری آذربایجان کمک نمایند؛

البته در این میان برخی ملاحظات و نگرانی‌های ناشی از برخی رویه‌های ضد ایرانی در جمهوری آذربایجان وجود دارد که می‌تواند این فرصت ارزشمند را به چالشی در روابط دو کشور تبدیل نماید.

چه بسا برخی محافل خاص در جمهوری آذربایجان بخواهند به بهانه نام‌گذاری سال جاری میلادی به نام نظامی گنجوی، اقداماتی نه در راستای تکریم بلکه تحریف شخصیت و آثار این شاعر بزرگ فارسی سرا انجام دهند که بی‌شک این‌گونه اقدامات می‌تواند زمینه‌ساز برخی اختلافات باشد.

البته به غیر از تحریف؛ تخفیف شخصیت برجسته نظامی گنجوی آسیب دیگری است که در کمین برنامه‌های سال نظامی گنجوی در آذربایجان است.

به‌عنوان مثال در اولین رویداد سال نظامی که با حضور تعدادی از سربازان ارتش آذربایجان در مقبره‌ نظامی گنجوی برگزار شده است، فردی که خواسته است خود را به هیبت نظامی دربیاورد ترجمه ناقصی از اشعار نظامی گنجوی را در قالب شعر برای حاضرین می‌خواند که نوعی وهن این شاعر جهانی محسوب می‌گردد و بهتر است متولیان برگزاری برنامه‌های سال نظامی گنجوی در این‌گونه موارد از پتانسیل اساتید زبان فارسی کشورشان یا از ظرفیت سفارت جمهوری اسلامی ایران در باکو استفاده نمایند تا اشعار وزین نظامی گنجوی ابتدا به شکل اصیل خود قرائت و سپس به‌گونه‌ای روان و صحیح ترجمه شود.

بدیهی است مردم ایران مخصوصاً جامعه علمی و ادبی کشور خود را موظف به پاسداشت فرهنگ و هویت ایرانی – اسلامی مشترک با کشورهای دیگر می‌داند و طبیعی است بهترین راه در این مسیر همکاری و تعامل دوجانبه بوده و رایزنی فرهنگی کشورمان در باکو می‌تواند نقش اساسی در شکل‌گیری این نوع همکاری‌ها داشته باشد.

ارائه دو پیشنهاد مشخص در اين خصوص شامل:

الف. برگزاری همایش بزرگ و بین‌المللی نظامی گنجوی توسط ایران و جمهوری آذربایجان در تهران و باکو.

ب. ساخت فیلم مشترک نظامی گنجوی توسط هنرمندان ایران و جمهوری آذربایجان بخش پایانی این یادداشت است که اجرایی شدن آن‌ها می‌تواند کارکردهای مؤثری در توسعه روابط فرهنگی و ادبی دو کشور و معرفی آثار و اندیشه‌های شاعر بزرگ جهان نظامی گنجوی داشته باشد.

انتهای پیام/

دیدگاه ها:

    سلام…الله‌الله‌‌آنچه‌تا‌به‌حال‌دیدیم‌روشنفکران‌فارس‌ازانقلابی‌وغیر
    انقلابی…همه‌و‌همه‌نگاه‌سوء‌ظنانه‌وحسودانه‌وخودبرتربینی
    ‌نسبت‌به‌آذربایجان‌وترکهادارندمتاسفانه‌دربعدانقلاب‌این‌نگاه‌به‌
    سطوح‌دیگر‌لایه‌های‌جوامع‌فارس‌القاء‌شده….شما‌نویسندگان‌…
    بدانید‌فرهنگ‌ماایرانیهای‌‌فقط‌فارسی‌نیست‌دست‌غیبی‌خداوند
    انشاالله‌بزودی‌‌ظالمان‌را‌وناکثین‌ومارقین‌وقاسطین‌و…زمانه‌را
    بیشتر‌رو‌میکند‌ورسوا‌میکند

    بهتر است این شخص به اصطلاح کارشناس در شهر و منطقه خود انرژی خود را برای پیشبرد اهداف فرهنگی صرف نماید که فرهنگ خود نیاز به کارشناسان بسیاری دارد….در چشم خود درخت را نمی بیند ولی در چشم دیگران به دنبال چوپ هست….

    دوندگی بدون رسیدن به خط پایان پررنگترین قسمت خطرات سال‌های دور ماست. یکسال برای اخذ کلاس تدریس زبان ترکی در دانشگاه دوندگی می‌کردیم و درست زمانی که دانشجویان در کلاس منتظر استاد می‌شدند حراست دانشگاه خبر لغو شدن مجوز را می‌داد.
    از اردیبهشت سال هشتاد که شعری از نظامی گنجوی را طرح پشت جلد شماره هشت نشریه باخیش کردیم تا خرداد هشتادویک که بعد از اخذ مجوز، فراخوان کنگره بزرگداشت نظامی گنجوی را در شماره یازده باخیش منتشر کردیم سیزده ماه طول کشید. دبیرخانه کنگره پنج ماه فعال بود و حتی چند نفر از دانشجویان تابستان را هم در اورمیه ماندند ولی آبان هشتادویک درست روز برگزاری کنگره، مجوز صادره شده لغو گردید و یک‌ونیم سال تلاش جمعی دانشجویان پَر…
    مدت‌ها بعد از آن واقعه با معاونت دانشجویی دانشگاه که استاد ادبیات فارسی نیز بود حول نظامی گنجوی و کنگره بزرگداشتش بحث می‌کردیم. معاونت دانشجویی که آذربایجانی‌ها را ترک نه، بلکه آذری می‌دانست از من پرسید آیا می‌توانی با منطق، نه با سوار شدن بر مرکب احساسات، ترک بودن حکیم نظامی را ثابت کنی؟ گفتم نه نمی‌توانم؛ یعنی وقتی من نمی‌توانم ترک بودن میلیون‌ها انسان حیّ و حاضر را که قدم می‌زنند، نفس می‌کشند و ترکی صحبت می‌کنند را به شما ثابت کنم چگونه می‌توانم ترک بودن کسی را که نهصد سال پیش زیسته برای جنابتان ثابت کنم.
    حالا سال‌هاست که دیگر دنبال مجوز نمی‌رویم، کلاس زبان ترکی را همه جا، حتی در اینستاگرام هم می‌توان برگزار کرد، برای نشر یک کتاب کافی است کتاب نوشته شود و پی‌دی‌اف. گنجه و نظامی نیز متولی و صاحبی کاربلد و توانا دارد که برایش صدها کنگره جهانی برگزار کرده و مجمسه آن حکیم را در شهر رم ایتالیا نصب می‌کند. سال 2021 از طرف دولت آذربایجان سال نظامی گنجوی نامیده شد و قرار است در این سال نام و یاد و اندیشه آن اندیشمند و شاعر بیشتر شناسانده شود. دیگر نه تنها نیازی به بحث در مورد قومیت نظامی نیست بلکه ممکن است کم کم فردوسی، سنایی، عنصری و … نیز با دیدن حال و روز نظامی آرزو کنند که کاش آنها نیز ترک و شاعر آذربایجان بودند….ابراهیم -س

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *